Documenta Occupationis

Przekazanie źródeł historycznych potomności jest sprawą świętą. Historia jest bowiem akumulatorem narodowego doświadczenia i energii. Nakłada na nas, żyjących świadków największej wojny i najpotworniejszej okupacji szczególne obowiązki. Nie wolno dopuścić, by choćby cząstkę naszych dziejów pokryła niepamięć. (…) Spośród rzeczy ważnych – najdonioślejsze jest ostrzeżenie i memento.

– Ze przedmowy do I tomu

Seria „Documenta Occupationis” zajmuje szczególne miejsce w światowej literaturze wydawnictw źródłowych i jest powszechnie uznawana za ważne źródło wiedzy o historii okupacji niemieckiej w Polsce.

Pomysłodawca serii Profesor Karol Marian Pospieszalski tak wspominał początki prac nad „Documenta Occupationis”:
„Projekt wydawania serii wydawniczej ‘Documenta Occupationis’ powstał w następujący sposób: jesienią 1945 r. Kirył Sosnowski – wówczas kierownik działu wydawniczego Instytutu Zachodniego – zaproponował mi jako kierownikowi tzw. sekcji dokumentacyjnej (chodziło o dokumentację okupacji hitlerowskiej) wydawanie w postacie małych aneksów do poszczególnych zeszytów ‘Przeglądu Zachodniego’ niewielkich zbiorów dokumentów niemieckich.

W tym samym mniej więcej czasie dr Zbigniew Jaroszewski, lekarz, znalazł przypadkiem na Górnym Śląsku egzemplarz memoriału niemieckiego pt. ‘Die Bedeutung des Polen-Problems für die Rüstungswirtschaft Oberschlesiens’. Dr Zbigniew Jaroszewski był członkiem organizacji „Ojczyzna“ i blisko związany z prof. Zygmuntem Wojciechowskim. Prof. Wojciechowski przekazał ten dokument Kiryłowi Sosnowskiemu i mnie i wtedy zrodziła się u nas wspólnie koncepcja wydania tego dokumentu w całości. W sprawie tytułu serii – bo to miał być jej początek – porozumiałem się z prof. Sajdakiem. Myślałem najpierw o Documenta Occupationis Germanicae, potem sugerowałem zastąpienie ‘Germanicae’ przez ‘Teutonice’ – to bardziej odpowiadało prof. Sajdakowi. Pojechałem do Katowic, przeszukałem siedzibę owego górnośląskiego Instytutu, w którym memoriał opracowano, i w ten sposób powstał I tom”.


Dotychczas w ramach serii wydano 16 tomów. Dzięki środkom finansowym z Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki przygotowano w latach 2014-2018 anglojęzyczny reprint tomów od I do VIII.