{"id":311,"date":"2017-12-19T18:49:28","date_gmt":"2017-12-19T17:49:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/?p=311"},"modified":"2018-09-24T12:35:31","modified_gmt":"2018-09-24T10:35:31","slug":"lista-wynagrodzen-katow-niemieckich-nr-11-2016-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/2017\/12\/19\/lista-wynagrodzen-katow-niemieckich-nr-11-2016-2\/","title":{"rendered":"Tajne fotografie Marii Golusi\u0144skiej"},"content":{"rendered":"

Grupa ponad 30 m\u0119\u017cczyzn w towarzystwie uzbrojonych policjant\u00f3w idzie w nieznanym kierunku. Wszyscy m\u0119\u017cczy\u017ani s\u0105 ciep\u0142o ubrani, maj\u0105 na sobie p\u0142aszcze oraz s\u0105 ob\u0142adowani baga\u017cami. Kolumna pod\u0105\u017caj\u0105ca \u015brodkiem szerokiej brukowanej ulicy wzbudza zainteresowanie przechodni\u00f3w. Niekt\u00f3rzy z nich si\u0119 zatrzymuj\u0105, jak np. m\u0142oda dziewczyna przy witrynie sklepu mi\u0119snego Paula Hoffmanna. M\u0119\u017cczy\u017ani spogl\u0105daj\u0105 w jej stron\u0119. Mo\u017ce jednak ich uwag\u0119 zwr\u00f3ci\u0142a osoba, kt\u00f3ra stoi w wej\u015bciu do sklepu? <\/strong><\/p>\n

\"Fot.<\/a>

Fot. 1. Transport aresztowanych na stacj\u0119 kolejow\u0105 (uj\u0119cie pierwsze). \u0179r\u00f3d\u0142o: I. Z. Dok. IV \u2013 132.<\/p><\/div>\n

Za maszeruj\u0105c\u0105 kolumn\u0105 widzimy parterowe budynki oraz w\u00f3z konny. Dostrzec te\u017c mo\u017cna kolejnych policjant\u00f3w, id\u0105cych bezpo\u015brednio za konwojowanymi, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cych si\u0119 innym umundurowaniem. G\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zdj\u0119cia przecinaj\u0105 druty elektryczne lub telefoniczne. W prawym dolnym rogu fotografii znajduje si\u0119 niewielka plama lub zaciemnienie. Niedba\u0142y podpis na drugiej stronie fotografii brzmi: \u201eTransport mieszka\u0144c\u00f3w Ostrzeszowa Wlkp. do ob. koncentracyjnego w dn. 5.V.1942. Zdj\u0119cie wyk. przez Polk\u0119 ze strychu jednego z domu\u201d.<\/em>
\n<\/strong><\/p>\n

Zdj\u0119cie to znajduje si\u0119 w zbiorach Instytutu Zachodniego od 1958 r. W\u00f3wczas wraz z czterema innymi fotografiami, przedstawiaj\u0105cymi kolejne sekwencje tego samego wydarzenia, zosta\u0142o w\u0142\u0105czone do kolekcji archiwalnej. Instytutowi podarowa\u0142 je Jan Woryma, mieszkaniec Ostrzeszowa.<\/p>\n

Z jego relacji, z\u0142o\u017conej pracownikowi naukowemu Instytutu Zachodniego Edwardowi Serwa\u0144skiemu wiemy, jakie wydarzenie przedstawiaj\u0105 zdj\u0119cia oraz jakie by\u0142y okoliczno\u015bci ich powstania. Sfotografowani m\u0119\u017cczy\u017ani zostali aresztowani 3 maja 1942 r. Dwa dni p\u00f3\u017aniej przetransportowano ich na stacj\u0119 kolejow\u0105 w Ostrzeszowie, sk\u0105d wywiezieni zostali do oboz\u00f3w koncentracyjnych, m.in. do Dachau. Prze\u017cy\u0142 tylko co trzeci z nich. W\u015br\u00f3d maszeruj\u0105cych by\u0142 r\u00f3wnie\u017c Woryma, kt\u00f3ry powr\u00f3ci\u0142 po wojnie do Ostrzeszowa.<\/p>\n

Autork\u0105 fotografii by\u0142a Maria Golusi\u0144ska, kt\u00f3ra przed wojn\u0105 prowadzi\u0142a w miasteczku w\u0142asny zak\u0142ad fotograficzny, skonfiskowany przez w\u0142adze okupacyjne. Golusi\u0144ska wykona\u0142a powy\u017csze zdj\u0119cia ze strychu jednego z budynk\u00f3w mieszkalnych, dlatego na niekt\u00f3rych z nich wida\u0107 dachy budynk\u00f3w. Plama na fot. 1 jest w\u0142a\u015bnie fragmentem zadaszenia.<\/p>\n

Na uznanie zas\u0142uguje odwaga, jak\u0105 wykaza\u0142a si\u0119 Polka, poniewa\u017c posiadanie aparat\u00f3w fotograficznych i korzystanie z nich by\u0142o surowo zabronione, a za z\u0142amanie zakazu grozi\u0142o zes\u0142anie do obozu koncentracyjnego. Golusi\u0144ska wykona\u0142a potajemnie jeszcze inne fotografie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 klisz fotograficznych zagin\u0119\u0142a jednak podczas wysiedlenia. Okupacj\u0119 przetrwa\u0142y tylko nieliczne.<\/p>\n

Opr\u00f3cz zdj\u0119\u0107 transportu wi\u0119\u017ani\u00f3w w Archiwum II Wojny \u015awiatowej IZ znajduj\u0105 si\u0119 jeszcze fotografia z udzielanego \u201enielegalnie\u201d \u015blubu w prywatnym mieszkaniu w Ostrzeszowie w 1942 lub 1943 r. \u015alubu udziela ks. Stanis\u0142aw Remelski, pann\u0105 m\u0142od\u0105 jest Stanis\u0142awa Kr\u00f3l\u00f3wna. Zachowan\u0105 klisz\u0119 tego zdj\u0119cia Golusi\u0144ska przekaza\u0142a po wojnie Instytutowi Zachodniemu. Z nawi\u0105zanej przy tej okazji korespondencji wynika, \u017ce prowadzi\u0142a ona w\u00f3wczas w\u0142asny zak\u0142ad fotograficzny na Helu.<\/p>\n

Wykonane przez ni\u0105 fotografie s\u0105 reprodukowane w licznych publikacjach. Przygl\u0105daj\u0105c im si\u0119, warto mie\u0107 na uwadze zar\u00f3wno autork\u0119, jak i okoliczno\u015bci powstania tych zdj\u0119\u0107.<\/p>\n

<\/div>\n
\"Fot.<\/a>

Fot. 2. Transport aresztowanych na stacj\u0119 kolejow\u0105 (uj\u0119cie trzecie). \u0179r\u00f3d\u0142o: I. Z. Dok. IV \u2013 132.<\/p><\/div>\n

\"Fot.<\/a>

Fot. 3. Transport aresztowanych na stacj\u0119 kolejow\u0105 (uj\u0119cie ostatnie). \u0179r\u00f3d\u0142o: I. Z. Dok. IV \u2013 132.<\/p><\/div>\n

\"Fot.<\/a>

Fot. 4. \u201eNielegalny\u201d \u015blub. \u0179r\u00f3d\u0142o: I. Z. Dok. IV \u2013 133.<\/p><\/div>\n

\n

\u201eZ Archiwum Instytutu Zachodniego\u201d jest internetow\u0105 seri\u0105 wydawnicz\u0105 Instytutu Zachodniego. W jej ramach prezentowane s\u0105 dokumenty i materia\u0142y pochodz\u0105ce z bogatego zasobu Archiwum II Wojny \u015awiatowej IZ. Seria podzielona zosta\u0142a na \u201eDokumenty\u201d oraz \u201eMateria\u0142y\u201d.<\/strong><\/p>\n

Pobierz jako .pdf:<\/strong> \u00a0„Z Archiwum Instytutu Zachodniego”, nr 12\/2016: „Tajne fotografie Marii Golusi\u0144skiej”<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Grupa ponad 30 m\u0119\u017cczyzn w towarzystwie uzbrojonych policjant\u00f3w idzie w nieznanym kierunku. Wszyscy m\u0119\u017cczy\u017ani s\u0105 ciep\u0142o ubrani, maj\u0105 na sobie p\u0142aszcze oraz s\u0105 ob\u0142adowani baga\u017cami. Kolumna [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":313,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[38,60,59,61],"class_list":["post-311","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","tag-fotografie","tag-maria-golusinka","tag-nielegalne-fotografie","tag-okupacja-niemiecka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/311","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=311"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/311\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":749,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/311\/revisions\/749"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/media\/313"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=311"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=311"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=311"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}