{"id":291,"date":"2017-12-10T20:19:43","date_gmt":"2017-12-10T19:19:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/?p=291"},"modified":"2018-09-24T12:25:59","modified_gmt":"2018-09-24T10:25:59","slug":"niemieckie-afisze-propagandowe-nr-9-2016","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/2017\/12\/10\/niemieckie-afisze-propagandowe-nr-9-2016\/","title":{"rendered":"Niemieckie afisze propagandowe"},"content":{"rendered":"

We wrze\u015bniu 1944 r. okr\u0119gowy urz\u0105d do spraw narodowo\u015bciowych (Gauamt f\u00fcr Volkstumsfragen) zleci\u0142 druk dwuj\u0119zycznych polsko\u2013niemieckich afiszy propagandowych, kt\u00f3rych adresatami byli Polacy w Kraju Warty. Seria kolorowych plakat\u00f3w zatytu\u0142owana \u201eCa\u0142y \u015bwiat z tego si\u0119 \u015bmieje\u201d zosta\u0142a przygotowana w ramach akcji okre\u015blanej przez niemieckich urz\u0119dnik\u00f3w jako \u201epropaganda polska\u201d.<\/strong><\/p>\n

\"Fot.1.<\/a>

Fot.1. Plakat pt. \u201eNa kr\u0119tych drogach\u2026\u201d. \u0179r\u00f3d\u0142o: I. Z. Dok. I-255.<\/p><\/div>\n

O ca\u0142ym przedsi\u0119wzi\u0119ciu wiadomo niewiele. Wspomniany urz\u0105d sporz\u0105dzi\u0142 10 tys. plakat\u00f3w i nakaza\u0142 ich wyeksponowanie w witrynach wystawowych sklep\u00f3w . Prawdopodobnie akcja obj\u0119\u0142a ca\u0142y Kraj Warty. Bez odpowiedzi pozostaje jednak pytanie, jaki by\u0142 jej zasi\u0119g i ile afiszy rzeczywi\u015bcie rozwieszono. Akcja wymierzona by\u0142a w pa\u0144stwa alianckie: Wielk\u0105 Brytani\u0119, Stany\u00a0Zjednoczone oraz Zwi\u0105zek Radziecki i d\u0105\u017cy\u0142a do o\u015bmieszenia ich wsp\u00f3\u0142pracy. Plakaty sporz\u0105dzone zosta\u0142y wed\u0142ug jednakowej konwencji. Centralnym punktem ka\u017cdego afiszu jest satyryczny rysunek, nad kt\u00f3rym widnieje tytu\u0142. Pod rysunkiem umieszczono z kolei zmanipulowan\u0105 lub fa\u0142szyw\u0105 wypowied\u017a polityka, nawi\u0105zuj\u0105c\u0105 do ryciny. Planowano r\u00f3wnie\u017c sporz\u0105dzenie 50 tys. ulotek o podobnej wymowie. Prawdopodobnie jednak nie dosz\u0142o to do skutku.<\/p>\n

Dzia\u0142ania urz\u0119du ponios\u0142y fiasko. Propaganda niemiecka nie oddzia\u0142ywa\u0142a na Polak\u00f3w, co zauwa\u017cy\u0142 w jednej z zachowanych notatek s\u0142u\u017cbowych pracownik instytucji. W tej samej notce jej autor, wskazuj\u0105c na b\u0142\u0119dy w t\u0142umaczeniach, stwierdzi\u0142, i\u017c Polacy \u201enaturalnie wy\u015bmiewaj\u0105 je i ca\u0142y efekt jest zaprzepaszczony\u201d. Zar\u00f3wno Polacy, jak i Niemcy \u015bwiadomi byli zreszt\u0105 nadci\u0105gaj\u0105cej kl\u0119ski III Rzeszy, a przymusowe zaanga\u017cowanie w tym czasie tysi\u0119cy os\u00f3b w budow\u0119 linii umocnie\u0144 ziemnych (tzw. Einsatz) by\u0142o tylko potwierdzeniem z\u0142ej sytuacji militarnej Niemiec.<\/p>\n

Jak ju\u017c wspomniano, za organizacj\u0119 i przebieg akcji odpowiedzialny by\u0142 okr\u0119gowy urz\u0105d do spraw narodowo\u015bciowych. By\u0142a to jedna z wa\u017cniejszych i bardziej wp\u0142ywowych instytucji w Kraju Warty, kt\u00f3ra odpowiada\u0142a za ca\u0142okszta\u0142t niemieckiej polityki narodowo\u015bciowej w okr\u0119gu. Do jej kompetencji nale\u017ca\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 propagandowa i indoktrynacja w duchu narodowosocjalistycznym. W ramach tego zadania pracownicy plac\u00f3wki inicjowali r\u00f3\u017cne wydarzenia kulturalne, jak np. przedstawienia teatralne oraz kursy j\u0119zykowe dla niemieckich przesiedle\u0144c\u00f3w, sprowadzanych do okupowanej Wielkopolski. Odpowiadali oni tak\u017ce za utrzymanie segregacji narodowo\u015bciowej mi\u0119dzy Polakami i Niemcami. Ponadto pracownicy Gauamt f\u00fcr Volkstumsfragen dbali o w\u0142a\u015bciwy przebieg germanizacji os\u00f3b wpisanych na niemieck\u0105 list\u0119 narodowo\u015bciow\u0105, w tym przede wszystkim dzieci, kt\u00f3re starano si\u0119 \u201eochroni\u0107\u201d przed rzekomo szkodliwymi wp\u0142ywami polsko\u015bci.<\/p>\n

Akcja okre\u015blana jako \u201epropaganda polska\u201d by\u0142a jednostkowym epizodem w pracy urz\u0119du. Ju\u017c chocia\u017cby z tego wzgl\u0119du zas\u0142uguje jednak na uwag\u0119. W Archiwum II Wojny \u015awiatowej IZ znajduje si\u0119 pi\u0119\u0107 r\u00f3\u017cnych plakat\u00f3w, b\u0119d\u0105cych pok\u0142osiem tego przedsi\u0119wzi\u0119cia. Jest to pozosta\u0142o\u015b\u0107 akt urz\u0119du odnalezionych zaraz po wojnie przez pracownik\u00f3w Instytutu Zachodniego. Warto doda\u0107, i\u017c materia\u0142y te stanowi\u0105 do\u015b\u0107 liczn\u0105 kolekcj\u0119 dokument\u00f3w niemieckich zgromadzonych w dziale I Archiwum.<\/p>\n

\"Fot.<\/a>

Fot. 2. Plakat pt. \u201eRozmowy Churchilla z samym sob\u0105, przed lustrem\u201d. \u0179r\u00f3d\u0142o: I.Z. Dok. I \u2013 255.<\/p><\/div>\n

\"Fot.<\/a>

Fot. 3. Plakat pt. \u201eDiagnoza polityczna\u201d. \u0179r\u00f3d\u0142o: I.Z. Dok. I \u2013 255.<\/p><\/div>\n

\"Fot.<\/a>

Fot. 4. Plakat pt. \u201eOskubany ptaszek\u201d. \u0179r\u00f3d\u0142o: I.Z. Dok. I \u2013 255.<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

\n

\u201eZ Archiwum Instytutu Zachodniego\u201d jest internetow\u0105 seri\u0105 wydawnicz\u0105 Instytutu Zachodniego. W jej ramach prezentowane s\u0105 dokumenty i materia\u0142y pochodz\u0105ce z bogatego zasobu Archiwum II Wojny \u015awiatowej IZ. Seria podzielona zosta\u0142a na \u201eDokumenty\u201d oraz \u201eMateria\u0142y\u201d.<\/strong><\/p>\n

Pobierz jako .pdf:<\/strong> \u00a0„Z Archiwum Instytutu Zachodniego”, nr 9\/2016: „Niemieckie afisze propagandowe”<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

We wrze\u015bniu 1944 r. okr\u0119gowy urz\u0105d do spraw narodowo\u015bciowych (Gauamt f\u00fcr Volkstumsfragen) zleci\u0142 druk dwuj\u0119zycznych polsko\u2013niemieckich afiszy propagandowych, kt\u00f3rych adresatami byli Polacy w Kraju Warty. Seria [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":293,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[51,52,49,50,48,8],"class_list":["post-291","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","tag-caly-swiat-z-tego-sie-smieje","tag-52","tag-indoktrynacja","tag-okregowy-urzad-do-spraw-narodowosciowych","tag-plakaty-propagandowe","tag-propaganda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/291","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=291"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/291\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":770,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/291\/revisions\/770"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/media\/293"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=291"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=291"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=291"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}