{"id":285,"date":"2017-12-10T19:44:11","date_gmt":"2017-12-10T18:44:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/?p=285"},"modified":"2018-09-24T12:25:16","modified_gmt":"2018-09-24T10:25:16","slug":"rolf-heinz-hoppner-i-herbert-strickner-protokol-z-przesluchania-zbrodniarzy-nazistowskich-nr-8-2016","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/2017\/12\/10\/rolf-heinz-hoppner-i-herbert-strickner-protokol-z-przesluchania-zbrodniarzy-nazistowskich-nr-8-2016\/","title":{"rendered":"Rolf-Heinz H\u00f6ppner i Herbert Strickner \u2013 protok\u00f3\u0142 z przes\u0142uchania zbrodniarzy nazistowskich"},"content":{"rendered":"

Sporz\u0105dzony 9 grudnia 1948 r. przez Karola Mariana Pospieszalskiego protok\u00f3\u0142 jest jednym z pierwszych tego rodzaju dokument\u00f3w, kt\u00f3re zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do dzia\u0142u III Archiwum II Wojny \u015awiatowej Instytutu Zachodniego. Dokument jest zapisem przes\u0142uchania dw\u00f3ch Niemc\u00f3w \u2013 Herberta Stricknera i Rolfa-Heinza H\u00f6ppnera, kt\u00f3rzy przebywali w\u00f3wczas w pozna\u0144skim wi\u0119zieniu przy ul. M\u0142y\u0144skiej w oczekiwaniu na proces. Pospieszalski przes\u0142ucha\u0142 ich w celu ustalenia autorstwa oraz okoliczno\u015bci powstania trzech tekst\u00f3w, opisuj\u0105cych nazistowsk\u0105 polityk\u0119 ludno\u015bciow\u0105 w Kraju Warty. \u201eTak Heinz H\u00f6ppner jak Herbert Strickner byli w swych zeznaniach bardzo pow\u015bci\u0105gliwi\u201d, odnotowa\u0142 Pospieszalski. Obaj \u2013 niezgodnie z prawd\u0105 – zaprzeczali, jakoby byli autorami przedstawionych im materia\u0142\u00f3w. Kim byli Rolf-Heinz H\u00f6ppner i Herbert Strickner, dlaczego k\u0142amali i czemu by\u0142y po\u015bwi\u0119cone zaprezentowane im na przes\u0142uchaniu materia\u0142y?<\/strong><\/p>\n

Rolf-Heinz H\u00f6ppner, kt\u00f3ry zosta\u0142 przes\u0142uchany jako pierwszy, urodzi\u0142 si\u0119 24 lutego 1910 r. w miejscowo\u015bci Siegmar w Saksonii. Po zako\u0144czeniu studi\u00f3w prawniczych rozpocz\u0105\u0142 praktyk\u0119 s\u0105dow\u0105, a nast\u0119pnie adwokack\u0105. H\u00f6ppner wcze\u015bnie zg\u0142osi\u0142 sw\u00f3j akces do NSDAP oraz SS. W 1934 r., w wieku zaledwie 24 lat, wst\u0105pi\u0142 do S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa SS (Sicher-heitsdienst, SD), kt\u00f3ra w okresie II wojny \u015bwiatowej odpowiada\u0142a za terror i masowe egzekucje obywateli polskich oraz eksterminacj\u0119 ludno\u015bci \u017cydowskiej. M\u0142ody intelektualista szybko awansowa\u0142 w strukturach tej zbrodniczej organizacji. Wybuch wojny zasta\u0142 H\u00f6ppnera na stanowisku zast\u0119pcy szefa biura SD w Dre\u017anie.<\/p>\n

W marcu lub kwietniu 1940 r. Niemiec zosta\u0142 mianowany kierownikiem pozna\u0144skiego oddzia\u0142u S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa. Jako szef SD nadzorowa\u0142 przygotowywanie list proskrypcyjnych i publiczne rozstrzeliwanie Polak\u00f3w. R\u00f3wnocze\u015bnie powierzono H\u00f6ppnerowi organizacj\u0119 masowych wysiedle\u0144 obywateli polskich z Kraju Warty, kieruj\u0105c go na kierownicze stanowisko w Centrali Przesiedle\u0144czej w Poznaniu. H\u00f6ppner skupi\u0142 w swoim r\u0119ku r\u00f3wnie\u017c inne dodatkowe funkcje, kt\u00f3re pos\u0142u\u017cy\u0142y mu do wcielania w \u017cycie za\u0142o\u017ce\u0144 nazistowskiej polityki narodowo\u015bciowej w okupowanej Wielkopolsce.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d badaczy znany jest on przede wszystkim jako autor okrytej z\u0142\u0105 s\u0142aw\u0105 notatki s\u0142u\u017cbowej na temat \u201erozwi\u0105zania kwestii \u017cydowskiej\u201d, datowanej 16 lipca 1941 r. Notatka, kt\u00f3ra obecnie przechowywana jest w Archiwum Federalnym w Berlinie (sygn. R 58\/954), zosta\u0142a zaadresowana do jego \u201edrogiego przyjaciela\u201d z G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Rzeszy Adolfa Eichmanna. Autor sporz\u0105dzi\u0142 j\u0105 kr\u00f3tko po odbywaj\u0105cych si\u0119 w siedzibie namiestnika Kraju Warty Arthura Greisera naradach, po\u015bwi\u0119conych kwestii \u017cydowskiej w okr\u0119gu. Przedstawi\u0142 w niej r\u00f3\u017cne propozycje dotycz\u0105ce eksterminacji \u017byd\u00f3w w Kraju Warty, kt\u00f3re \u2013 jak zauwa\u017cy\u0142 – \u201ebrzmi\u0105 co prawda fantastycznie, ale wydaj\u0105 si\u0119 mo\u017cliwe do zrealizowania\u201d. Jedn\u0105 z nich mia\u0142o by\u0107 stworzenie zbiorczego obozu pracy przymusowej dla ok. 300 tys. \u017byd\u00f3w, zlokalizowanego w pobli\u017cu z\u0142\u00f3\u017c w\u0119gla. W punkcie czwartym zawar\u0142 konkretn\u0105 propozycj\u0119 wymordowania ludno\u015bci \u017cydowskiej. Pisa\u0142 bowiem do Eichmanna nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n

istnieje tej zimy [1941\/1942 \u2013 B.R.] niebezpiecze\u0144stwo, \u017ce nie da si\u0119 wy\u017cywi\u0107 wszystkich \u017byd\u00f3w. Nale\u017cy powa\u017cnie zastanowi\u0107 si\u0119, czy najbardziej humanitarnym rozwi\u0105zaniem nie by\u0142oby zlikwidowanie wszystkich \u017byd\u00f3w niezdolnych do pracy za pomoc\u0105 jakiego\u015b szybko dzia\u0142aj\u0105cego \u015brodka. W ka\u017cdym razie by\u0142oby to bardziej do przyj\u0119cia ni\u017c pozwoli\u0107, aby umierali z g\u0142odu.<\/p><\/blockquote>\n

W kolejnym punkcie zastanawia\u0142 si\u0119 natomiast nad sterylizacj\u0105 wszystkich \u017byd\u00f3wek w wieku rozrodczym, aby \u201eca\u0142kowicie rozwi\u0105za\u0107 w tym pokoleniu problem \u017cydowski\u201d.<\/p>\n

Ludob\u00f3jcze plany H\u00f6ppnera zosta\u0142y wcielone w \u017cycie kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej. 8 grudnia 1941 r. rozpocz\u0105\u0142 bowiem funkcjonowanie w Che\u0142mnie nad Nerem w pobli\u017cu Ko\u0142a pierwszy w Europie o\u015brodek natychmiastowej zag\u0142ady ludno\u015bci \u017cydowskiej. Zosta\u0142o w nim zamordowanych ok. 200 tys. os\u00f3b. \u201eHumanitarnym rozwi\u0105zaniem\u201d zastosowanym w obozie okaza\u0142y si\u0119 samochody, pe\u0142ni\u0105ce funkcje mobilnych kom\u00f3r gazowych, w kt\u00f3rych zabijano ludzi za pomoc\u0105 gazu spalinowego.<\/p>\n

21 marca 1943 r. H\u00f6ppner zosta\u0142 kierownikiem okr\u0119gowego urz\u0119du partyjnego ds. narodowo\u015bciowych (Gauamt f\u00fcr Volkstumsfragen<\/em>), plac\u00f3wki, kt\u00f3ra mia\u0142a nadzorowa\u0107 ca\u0142o\u015b\u0107 zagadnie\u0144 ludno\u015bciowych i odpowiada\u0142a w szczeg\u00f3lno\u015bci za regermanizacj\u0119 os\u00f3b zakwalifikowanych do III i IV grupy niemieckiej listy narodowo\u015bciowej, utrzymanie rozdzia\u0142u pomi\u0119dzy Polakami i Niemcami oraz opiek\u0119 nad niemieckimi przesiedle\u0144cami.<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie w zwi\u0105zku z pe\u0142nieniem tej ostatniej funkcji powsta\u0142y dwa okazane na przes\u0142uchaniu teksty: \u201eDie Aufgaben des Gauamtes f\u00fcr Volkstumsfragen im Reichsgau Wartheland\u201d (Zadania okr\u0119gowego urz\u0119du partyjnego ds. narodowo\u015bciowych w Okr\u0119gu Rzeszy Kraj Warty) oraz \u201e\u0170berblick \u00fcber die R\u00fcckdeutschungsarbeit\u201d (Zarys akcji ponownego niemczenia). Pierwszy z nich zosta\u0142 wyg\u0142oszony przez H\u00f6ppnera z okazji mianowania na szefa urz\u0119du. Referent zarysowa\u0142 w nim nie tylko zadania podleg\u0142ej sobie plac\u00f3wki, ale zaprezentowa\u0142 si\u0119 w niej jako nieprzejednany wr\u00f3g Polak\u00f3w i polsko\u015bci. Postulowa\u0142 \u201erozwi\u0105zanie kwestii polskiej\u201d, przedstawiaj\u0105c pi\u0119\u0107 mo\u017cliwych scenariuszy, w tym \u201eprzenarodowienie\u201d Polak\u00f3w i wyniszczenie fizyczne. O ile przemowa ta zawiera\u0142a rozwa\u017cania teoretyczne, o tyle drugi z tekst\u00f3w by\u0142 zapowiedzi\u0105 dzia\u0142a\u0144 germanizacyjnych, przeprowadzonych w ci\u0105gu nast\u0119pnych miesi\u0119cy funkcjonowania urz\u0119du. H\u00f6ppner oraz jeden z jego wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w opisuj\u0105 tam sposoby niemczenia \u201ezdatnych rasowo\u201d Polak\u00f3w. Obszern\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 sprawozdania po\u015bwi\u0119caj\u0105 germanizacji dzieci i sposobom ich wcielenia do \u201eniemieckiej wsp\u00f3lnoty narodowej\u201d.<\/p>\n

H\u00f6ppner pe\u0142ni\u0142 obowi\u0105zki szefa okr\u0119gowego partyjnego urz\u0119du ds. narodowo\u015bciowych do pocz\u0105tku lipca 1944 r., kiedy to zosta\u0142 przeniesiony do G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa Rzeszy w Berlinie. W czerwcu 1945 r. Niemiec zosta\u0142 uj\u0119ty przez aliant\u00f3w. Podczas procesu norymberskiego by\u0142 \u015bwiadkiem obrony w post\u0119powaniu przeciwko G\u0142\u00f3wnemu Urz\u0119dowi Bezpiecze\u0144stwa Rzeszy i S\u0142u\u017cbie Bezpiecze\u0144stwa SS. W 1947 r. zosta\u0142 przekazany Polsce, gdzie odby\u0142 si\u0119 jego proces. Oskar\u017cono go o pope\u0142nienie zbrodni nazistowskich. W marcu 1949 r. H\u00f6ppner zosta\u0142 uznany winnym stawianych mu zarzut\u00f3w i skazany na kar\u0119 do\u017cywotniego wi\u0119zienia. Wyszed\u0142 jednak z wi\u0119zienia w wyniku amnestii po odwil\u017cy pa\u017adziernikowej w Polsce i wyjecha\u0142 do Niemiec Zachodnich, gdzie wi\u00f3d\u0142 spokojne \u017cycie urz\u0119dnika. Zmar\u0142 w 1998 r., w wieku 88 lat.<\/p>\n

Drug\u0105 przes\u0142uchan\u0105 9 grudnia 1948 r. osob\u0105 by\u0142 dr Herbert Karl Strickner, autor memoria\u0142u pt. \u201eDie \u2018deustche Volksliste\u2019 in Posen\u201d (\u2018Niemiecka lista narodowo\u015bciowa\u2019 w Poznaniu). Strickner by\u0142 z pochodzenia Austriakiem. Urodzi\u0142 si\u0119 w 1911 r. w Innsbrucku. Podj\u0105\u0142 studia teologiczne na Uniwersytecie Wiede\u0144skim oraz Lipskim, jednak ich nie uko\u0144czy\u0142. Podczas studi\u00f3w wst\u0105pi\u0142 w 1930 r. do NSDAP. Wkr\u00f3tce musia\u0142 jednak wyst\u0105pi\u0107 z partii, poniewa\u017c nie uiszcza\u0142 sk\u0142adek cz\u0142onkowskich. Cz\u0142onkiem partii sta\u0142 si\u0119 ponownie dwa lata p\u00f3\u017aniej. Ju\u017c jako zaanga\u017cowany cz\u0142onek ruchu narodowosocjalistycznego zako\u0144czy\u0142 akademickie kursy sportowe, kt\u00f3re otworzy\u0142y mu drog\u0119 do dalszej edukacji wy\u017cszej. W 1937 r. Strickner obroni\u0142 w Lipsku prac\u0119 doktorsk\u0105, po\u015bwi\u0119con\u0105 sprawozdaniom sportowym w \u201eV\u00f6lkischer Beobach-ter\u201d, partyjnej gazecie NSDAP. Rok p\u00f3\u017aniej praca, pe\u0142na antysemickich komentarzy, ukaza\u0142a si\u0119 drukiem. Po obronie doktoratu Strickner pracowa\u0142 przez kr\u00f3tki czas jako nauczyciel w szkole Hitlerjugend w Brunszwiku. W 1938 r., po aneksji przez III Rzesz\u0119 Austrii, zosta\u0142 kierownikiem dzia\u0142u prasowego i propagandowego Hitlerjugend w Karyntii. W swoim rodzinnym kraju Strickner nie pozosta\u0142 jednak d\u0142ugo. Pod koniec 1938 r. wst\u0105pi\u0142 bowiem do S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa i w zwi\u0105zku z tym bra\u0142 udzia\u0142 w operacjach w Kraju Sudeckim, a nast\u0119pnie jako cz\u0142onek specjalnej grupy operacyjnej V (Einsatzkommando V) w Polsce.<\/p>\n

Po przybyciu w pa\u017adzierniku 1939 r. do Poznania Strickner zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w tworzenie miejscowych struktur SD. Zainteresowanie wzbudzi\u0142y w nim stosunki etniczne i narodowo\u015bciowe w mie\u015bcie. By\u0142 szczeg\u00f3lnie zaniepokojony faktem, i\u017c wiele instytucji w spos\u00f3b niekontrolowany i chaotyczny wydawa\u0142o za\u015bwiadczenia o niemieckim pochodzeniu zainteresowanych. Postanowi\u0142 temu przeciwdzia\u0142a\u0107 i za zgod\u0105 Karla Coulona, kierownika urz\u0119du NSDAP ds. narodowo\u015bciowych i referenta narodowo\u015bciowego w urz\u0119dzie namiestnika, oraz z pe\u0142nym poparciem Arthura Greisera przyst\u0105pi\u0142 do tworzenia centralnego rejestru wszystkich Niemc\u00f3w.<\/p>\n

28 pa\u017adziernika 1939 r. Greiser wyda\u0142 decyzj\u0119 o utworzeniu niemieckiej listy narodowo\u015bciowej, co u\u0142atwi\u0142o Stricknerowi prac\u0119. Zosta\u0142 on zreszt\u0105 wyznaczony na kierownika pozna\u0144skiej ekspozytury niemieckiej listy narodowo\u015bciowej. Zgodnie z za\u0142o\u017ceniem tylko wpisane na ni\u0105 osoby mog\u0142y by\u0107 uznane za Niemc\u00f3w i traktowane w spos\u00f3b uprzywilejowany. Reszta mieszka\u0144c\u00f3w Poznania, a wkr\u00f3tce i ca\u0142ego Kraju Warty, uchodzi\u0142a za ludzi gorszej kategorii. Herbert Strickner by\u0142 pomys\u0142odawc\u0105 i realizatorem idei segregacji Polak\u00f3w i Niemc\u00f3w. Wkr\u00f3tce zreszt\u0105 jego pomys\u0142 zosta\u0142 przej\u0119ty przez Heinricha Himmlera i rozszerzony na inne obszary okupowanej Polski.<\/p>\n

Strickner by\u0142 na tyle dumny ze swoich osi\u0105gni\u0119\u0107, i\u017c opisa\u0142 je na prze\u0142omie 1942 i 1943 r. w obszernym raporcie zatytu\u0142owanym \u201eNiemiecka lista narodowo\u015bciowa w Poznaniu\u201d. Autor z\u0142o\u017cy\u0142 ten dokument do miejskiego Archiwum, dzi\u0119ki czemu przetrwa\u0142 on wojn\u0119. W czasie rozmowy z Pospieszalskim Niemiec twierdzi\u0142, \u017ce \u201esprawozdanie w ca\u0142o\u015bci nie pochodzi od niego\u201d, utrzymuj\u0105c \u017ce wiele partii zosta\u0142o dopisanych p\u00f3\u017aniej bez jego wiedzy. Wyt\u0142umaczenie to jest jednak ma\u0142o wiarygodne. W czasie rozmowy z pracownikiem Instytutu Zachodniego Strickner kr\u00f3tko wspomnia\u0142 r\u00f3wnie\u017c o okoliczno\u015bciach powstania raportu:<\/p>\n

Sprawozdanie to podyktowa\u0142em w ci\u0105gu kilku dni ju\u017c po moim zawieszeniu dla mojej rehabilitacji. Zarzucano mi bowiem, \u017ce utrzymywa\u0142em stosunki z Polakami. Chodzi\u0142o mi zatem o to, by we w\u0142a\u015bciwym \u015bwietle przedstawi\u0107 moj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107.<\/p><\/blockquote>\n

Zawieszenie w pe\u0142nieniu obowi\u0105zk\u00f3w zwi\u0105zane by\u0142o z rozpraw\u0105, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 23 lutego 1942 r. przed s\u0105dem SS w Berlinie. Tw\u00f3rcy segregacji narodowej w Kraju Warty postawiono zarzut \u201ezha\u0144bienia rasy\u201d (Rassenschande). Strickner zosta\u0142 oskar\u017cony przez Polk\u0119, kt\u00f3ra stara\u0142a si\u0119 o wpis\u00a0na niemieck\u0105 list\u0119 narodowo\u015bciow\u0105, o wymuszanie czynno\u015bci seksualnych i pr\u00f3b\u0119 gwa\u0142tu. Na dwuznaczne zachowanie oskar\u017conego wskazywali w trakcie przes\u0142uchania r\u00f3wnie\u017c jego wsp\u00f3\u0142pracownicy. Mimo to s\u0105d po ca\u0142ym dniu obrad uzna\u0142 Stricknera za niewinnego stawianych mu zarzut\u00f3w, twierdz\u0105c, \u017ce \u201ejest on tak znakomitym cz\u0142owiekiem, \u017ce nie m\u00f3g\u0142by pope\u0142ni\u0107 podobnego czynu\u201d. Do wi\u0119zienia trafi\u0142a za to Polka, kt\u00f3r\u0105 oskar\u017cono o rozwi\u0105z\u0142o\u015b\u0107 seksualn\u0105. Aby unikn\u0105\u0107 skandalu Strickner musia\u0142 jednak opu\u015bci\u0107 Pozna\u0144; zosta\u0142 przeniesiony przez Himmlera do Berlina. W pa\u017adzierniku 1942 r. mianowano go referentem do spraw narodowo\u015bciowych w G\u0142\u00f3wnym Urz\u0119dzie Bezpiecze\u0144stwa Rzeszy, w kt\u00f3rym pracowa\u0142 ju\u017c do ko\u0144ca wojny. W\u0142a\u015bnie w\u00f3wczas rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 nad wspomnianym ju\u017c raportem. Nieprzypadkowo w zako\u0144czeniu sprawozdania znajduje si\u0119 kilka zda\u0144 oskar\u017cenia wobec \u201ebezwstydnych i ma\u0142owarto\u015bciowych\u201d Polek, kt\u00f3re poprzez swoje zachowanie obni\u017caj\u0105 rzekomo warto\u015b\u0107 rasow\u0105 innych grup narodowych.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu wojny Strickner dosta\u0142 si\u0119 w r\u0119ce Amerykan\u00f3w i zosta\u0142 przez nich przekazany w czerwcu 1946 r. do Polski. Razem ze swoim wcze\u015bniejszym prze\u0142o\u017conym w SD, Rolfem-Heinzem H\u00f6ppnerem, trafi\u0142 do wi\u0119zienia. 15 marca 1949 r. zosta\u0142 uznany przez S\u0105d Okr\u0119gowy w Poznaniu winnym zbrodni wojennych i skazany na kar\u0119 \u015bmierci przez powieszenie. 7 stycznia 1951 r. wyrok wykonano.<\/p>\n

Teksty przedstawione obu oskar\u017conym zosta\u0142y opublikowany przez K. M. Pospieszalskiego w 1949 r. w IV tomie \u201eDocumenta Occupationis\u201d, zatytu\u0142owanym Niemiecka lista narodowa w \u201eKraju Warty\u201d. Wyb\u00f3r dokument\u00f3w. Wydawca wyja\u015bnia w nim dok\u0142adnie kwesti\u0119 autorstwa tych \u017ar\u00f3de\u0142. Obecnie trwaj\u0105 w Instytucie Zachodnim prace nad reedycj\u0105 tego tomu.
\nPoni\u017cej prezentujemy czterostronicowy protok\u00f3\u0142 z przes\u0142uchania. Na jego ostatniej stronie znajduje si\u0119 odr\u0119czny podpis Stricknera, kt\u00f3ry zapozna\u0142 si\u0119 z tre\u015bci\u0105 dokumentu i wni\u00f3s\u0142 do niego kilka poprawek. H\u00f6ppner odm\u00f3wi\u0142 zapoznania si\u0119 z protoko\u0142em.<\/p>\n

\"Fot.<\/a>

Fot. 1. Protok\u00f3\u0142 z przes\u0142uchania. \u0179r\u00f3d\u0142o: I.Z. Dok. III \u2013 9.<\/p><\/div>\n

\"Fot.<\/a>

Fot. 1b. Protok\u00f3\u0142 z przes\u0142uchania. \u0179r\u00f3d\u0142o: I.Z. Dok. III \u2013 9.<\/p><\/div>\n

\"Fot.<\/a>

Fot. 1c. Protok\u00f3\u0142 z przes\u0142uchania. \u0179r\u00f3d\u0142o: I.Z. Dok. III \u2013 9.<\/p><\/div>\n

\"Fot.<\/a>

Fot. 1d. Protok\u00f3\u0142 z przes\u0142uchania. \u0179r\u00f3d\u0142o: I.Z. Dok. III \u2013 9.<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

\n

Wskaz\u00f3wki bibliograficzne:<\/h3>\n
    \n
  1. Catherine Epstein, Wzorcowy nazista: Arthur Greiser i okupacja Kraju Warty,<\/em> Wydawnictwo Dolno\u015bl\u0105skie, Wroc\u0142aw 2011.<\/li>\n
  2. Matthias Gafke, Heydrichs \u201eOstm\u00e4rker\u201d. Das \u00f6sterreichische F\u00fchrungspersonal von Sicher-heitspolizei und SD,<\/em> Darmstadt 2015.<\/li>\n
  3. Julian Leszczy\u0144ski, Rolf-Heinz H\u00f6ppner \u2013 studium ludob\u00f3jstwa. Przyczynek do polityki Le-bensraumu w II wojnie \u015bwiatowej,<\/em> \u201eDzieje Najnowsze\u201d 1972, nr 1.<\/li>\n
  4. Patrick Montaque, Che\u0142mno. Pierwszy nazistowski ob\u00f3z zag\u0142ady,<\/em> Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2014.<\/li>\n
  5. Karol Marian Pospieszalski, Niemiecka lista narodowa w \u201eKraju Warty\u201d. Wyb\u00f3r dokument\u00f3w,<\/em> Instytut Zachodni, Pozna\u0144 1949.<\/li>\n<\/ol>\n
    \n

    \u201eZ Archiwum Instytutu Zachodniego\u201d jest internetow\u0105 seri\u0105 wydawnicz\u0105 Instytutu Zachodniego. W jej ramach prezentowane s\u0105 dokumenty i materia\u0142y pochodz\u0105ce z bogatego zasobu Archiwum II Wojny \u015awiatowej IZ. Seria podzielona zosta\u0142a na \u201eDokumenty\u201d oraz \u201eMateria\u0142y\u201d.<\/strong><\/p>\n

    Pobierz jako .pdf:<\/strong> \u201eZ Archiwum Instytutu Zachodniego\u201d, nr 8\/2016: \u201eRolf-Heinz H\u00f6ppner i Herbert Strickner \u2013 protok\u00f3\u0142 z przes\u0142uchania zbrodniarzy nazistowskich\u201d.<\/a><\/p>\n

    \n

    \u0179r\u00f3d\u0142a:<\/h3>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Sporz\u0105dzony 9 grudnia 1948 r. przez Karola Mariana Pospieszalskiego protok\u00f3\u0142 jest jednym z pierwszych tego rodzaju dokument\u00f3w, kt\u00f3re zosta\u0142y w\u0142\u0105czone do dzia\u0142u III Archiwum II Wojny [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":289,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[45,46,44,47],"class_list":["post-285","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","tag-herbert-strickner","tag-protokol-z-przesluchania","tag-rolf-heinz-hoppner","tag-zbrodniarze-nazistowscy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=285"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":768,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/285\/revisions\/768"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/media\/289"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=285"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=285"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=285"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}