{"id":1478,"date":"2022-08-02T11:38:51","date_gmt":"2022-08-02T09:38:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/?p=1478"},"modified":"2022-08-03T12:19:22","modified_gmt":"2022-08-03T10:19:22","slug":"defilada-3-sierpnia-1940-roku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/2022\/08\/02\/defilada-3-sierpnia-1940-roku\/","title":{"rendered":"\u201ePozna\u0144 wita zwyci\u0119skich \u017co\u0142nierzy\u201d. Defilada 3 sierpnia 1940 roku"},"content":{"rendered":"\r\n

W sobot\u0119, 3 sierpnia 1940 r. odby\u0142a si\u0119 w Poznaniu uroczysta defilada dywizji Wehrmachtu<\/em>, kt\u00f3ra uczestniczy\u0142a w walkach na froncie zachodnim. By\u0142o to pierwsze i prawdopodobnie jedyne wydarzenie tego typu w stolicy Kraju Warty.<\/p>\r\n

Po zwyci\u0119stwie nad Francj\u0105 w Rzeszy zapanowa\u0142a euforia, kt\u00f3ra przejawia\u0142a si\u0119 m.in. w defiladach organizowanych w r\u00f3\u017cnych niemieckich miastach. W Poznaniu ju\u017c 24 lipca 1940 r. odby\u0142o si\u0119 spontaniczne powitanie oddzia\u0142\u00f3w wojskowych powracaj\u0105cych w tym dniu do miasta z frontu zachodniego. Wojsko wjecha\u0142o do miasta ok. godz. 17.30 i przemierzy\u0142o tras\u0119 od ul. D\u0105browskiego, przez Most Teatralny, Pl. Wolno\u015bci do Starego Rynku. \u017bo\u0142nierze byli witani przez mieszka\u0144c\u00f3w Poznania (oczywi\u015bcie tylko Niemc\u00f3w), kt\u00f3rzy rzucali w ich stron\u0119 kwiaty, s\u0142odycze oraz papierosy. Przy ul. D\u0105browskiego sta\u0142a m\u0142odzie\u017c niemiecka z Hitlerjugend<\/em> oraz ze Zwi\u0105zku Niemieckich Dziewcz\u0105t. Powitanie \u017co\u0142nierzy zorganizowane zosta\u0142o z inicjatywy NSDAP w Poznaniu.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

\"\" Fot. 1-2.<\/strong> Przejazd wojsk niemieckich przez Pozna\u0144 24 lipca 1940 r.\u00a0<\/p>\r\n

Defilada z 3 sierpnia mia\u0142a charakter zdecydowanie bardziej oficjalny, z udzia\u0142em najwy\u017cszych w\u0142adz Kraju Warty. Tego dnia ukaza\u0142 si\u0119 na \u0142amach \u201eOstdeutscher Beobachter\u201d apel Wilhelma Maula, szefa propagandy w Kraju Warty, o liczny udzia\u0142 Niemc\u00f3w w tym wydarzeniu. W typowym dla propagandy hitlerowskiej stylu Maul pisa\u0142:<\/p>\r\n

\r\n

\u201eW \u017cyciu ka\u017cdego narodu przychodzi punkt kulminacyjny \u2013 marsz bohaterskich syn\u00f3w po zwyci\u0119skiej wojnie. Ten dar przypad\u0142 w udziale Poznaniowi. \u017bo\u0142nierze, kt\u00f3rzy b\u0119d\u0105 [dzi\u015b] maszerowa\u0107, dokonali nie tylko prze\u0142omu w Holandii oraz zmusili armi\u0119 belgijsk\u0105 do kapitulacji, nie tylko o\u015bwietlili blaskiem zwyci\u0119stwa armi\u0119 niemieck\u0105 w Norwegii oraz wyeliminowali armi\u0119 francusk\u0105, ale ci m\u0119\u017cczy\u017ani uwolnili was od polskiego terroru!<\/p>\r\n

Ca\u0142y Pozna\u0144, z gauleiterem i genera\u0142em na czele, przygotuje im niezapomniane przyj\u0119cie.<\/p>\r\n

W ostatnim czasie mieli\u015bcie nie raz okazj\u0119 dekorowa\u0107 wasze domy i ulice. Teraz powinni\u015bcie okaza\u0107 wasz\u0105 rado\u015b\u0107 w jeszcze bardziej wznios\u0142y spos\u00f3b. Przystr\u00f3jcie ulice, przez kt\u00f3re b\u0119dzie maszerowa\u0107 wojsko, flagami i girlandami. Wyczy\u015b\u0107cie wasze ogrody! Kwiaty, kt\u00f3re rozkwit\u0142y w tym roku, nale\u017c\u0105 do waszych zwyci\u0119skich \u017co\u0142nierzy.<\/p>\r\n

To, co przygotowa\u0142y inne miasta, my te\u017c mo\u017cemy zrobi\u0107. Niech praca ustanie. Niech dzi\u015b m\u0142odzi i starzy my\u015bl\u0105 tylko o wdzi\u0119czno\u015bci dla niemieckich \u017co\u0142nierzy!\u201d<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Dywizja Wehrmachtu<\/em> rozpocz\u0119\u0142a przemarsz na ul. Warszawskiej, we wschodniej cz\u0119\u015bci miasta. Stamt\u0105d skierowa\u0142a si\u0119 poprzez Chwaliszewo (mijaj\u0105c wcze\u015bniej katedr\u0119), Garbary i Pl. Wielkopolski oraz Al. Marcinkowskiego na Pl. Wolno\u015bci. O samej dywizji, \u201ekt\u00f3ra pomog\u0142a wyzwoli\u0107 Kraj Wart\u201d, nie wiemy prawie nic. Relacje prasowe nie podaj\u0105 \u017cadnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w. Mo\u017cna jednak za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce nie by\u0142 to oddzia\u0142 skoszarowany w Poznaniu, na co wskazuj\u0105 nietypowe miejsce pocz\u0105tku przemarszu (w tej cz\u0119\u015bci miasta nie by\u0142o koszar) oraz p\u00f3\u017aniejsze przemowy oficjeli.<\/p>\r\n

\"\"Fot. 3.<\/strong> Powitanie \u017co\u0142nierzy na Pl. Wolno\u015bci<\/p>\r\n

Na Wilhelmplatz<\/em> \u017co\u0142nierze zostali uroczy\u015bcie powitani przez w\u0142adze cywilne i wojskowe. Reprezentowali je: Arthur Greiser, gen. Walter Petzel, dow\u00f3dca XXI okr\u0119gu wojskowego z kwater\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 w Poznaniu oraz gen. porucznik Camillo Ruggera, \u00f3wczesny dow\u00f3dca II okr\u0119gu lotniczego (Luftgau<\/em>), obejmuj\u0105cego Kraj Warty, r\u00f3wnie\u017c z kwater\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 w Poznaniu. Petzel w otwieraj\u0105cej uroczysto\u015bci przemowie zaznaczy\u0142, \u017ce przyj\u0119cie \u017co\u0142nierzy w Kraju Warty jest \u201ewyrazem wdzi\u0119czno\u015bci niemieckiej ludno\u015bci dla odzyskania tej niemieckiej ziemi na Wschodzie\u201d. Dalej przedstawi\u0142 kr\u00f3tko udzia\u0142 dywizji w walkach na Zachodzie: \u201eTo wszystko uczynili\u015bcie, poniewa\u017c otrzymali\u015bcie nowoczesn\u0105 bro\u0144 oraz gruntowne wykszta\u0142cenie. Poniewa\u017c wasz zapa\u0142 nap\u0119dzany by\u0142 przez narodowosocjalistyczny \u015bwiatopogl\u0105d, kt\u00f3ry narodzi\u0142 si\u0119 w okopach I wojny \u015bwiatowej\u201d. Po nim g\u0142os zabra\u0142 Greiser, \u201edysponent losu Kraju Warty\u201d. Gauleiter skierowa\u0142 do \u017co\u0142nierzy s\u0142owa powitania: \u201eTo, \u017ce maszerujecie dzi\u015b w stolicy Kraju Warty, oznacza symbolicznie, \u017ce maszerujecie w ca\u0142ym Kraju Warty. Zatem witam was w Poznaniu w imieniu ca\u0142ego Kraju Warty\u201d. Dalej zapewnia\u0142 \u017co\u0142nierzy, \u017ce tutejsi Niemcy przywitaj\u0105 ich serdecznie i po kole\u017ce\u0144sku. Obchody na Pl. Wolno\u015bci zako\u0144czy\u0142y si\u0119 wzniesieniem hitlerowskiego pozdrowienia oraz od\u015bpiewaniem hymnu.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

\"\"Fot. 4-7.<\/strong> Przemarsz oddzia\u0142\u00f3w ul. Ratajczaka i \u015aw. Marcin w kierunku Zamku<\/p>\r\n

Nast\u0119pnie \u017co\u0142nierze przemaszerowali ul. Ratajczaka i \u015aw. Marcin w kierunku Zamku \u2013 oficjalnej siedziby Greisera. Tam na Schlossfreiheit<\/em>, jak w czasie okupacji nazywa\u0142 si\u0119 odcinek ul. \u015aw. Marcin od obecnej ul. Ko\u015bciuszki do Mostu Uniwersyteckiego, Greiser wraz ze obu genera\u0142ami, przyj\u0105\u0142 defilad\u0119. Trybuna dla oficjeli ustawiona zosta\u0142a na wysoko\u015bci Pl. Mickiewicza, gdzie zaledwie kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej zburzony zosta\u0142 Pomnik Wdzi\u0119czno\u015bci. Defilada odbywa\u0142a si\u0119 w rytm muzyki marszowej, kt\u00f3rej towarzyszy\u0142y okrzyki \u201eSieg Heil\u201d wznoszone przez t\u0142umnie zgromadzon\u0105 publiczno\u015b\u0107, co z nieukrywanym entuzjazmem relacjonowa\u0142a prasa. \u017bo\u0142nierze przedefilowali w dw\u00f3ch grupach. Pierwsza, sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z oddzia\u0142\u00f3w pieszych, przesz\u0142a w kierunku mostu Uniwersyteckiego, dalej w kierunku dworca, gdzie zawr\u00f3ci\u0142a przez ul. Ogrodow\u0105 w stron\u0119 Starego Rynku i Chwaliszewa, sk\u0105d przemaszerowa\u0142a na ul. Warszawsk\u0105. Druga grupa (oddzia\u0142y zmotoryzowane) uda\u0142a si\u0119 ul. Zwierzynieck\u0105 w kierunku Grunwaldu a\u017c do ul. Reymonta, gdzie skr\u0119ci\u0142a w kierunku po\u0142udniowym i poprzez ul. Hetma\u0144sk\u0105, G\u0142ogowsk\u0105, Most Dworcowy, Pl. Bernardy\u0144ski i ul. K\u00f3rnick\u0105 powr\u00f3ci\u0142a do punktu wyj\u015bcia.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

\"\"Fot. 8-9<\/strong>. Defilada<\/p>\r\n

Sama defilada na Schlossfreiheit<\/em> nie trwa\u0142a przypuszczalnie d\u0142u\u017cej ni\u017c godzin\u0119. Obecno\u015b\u0107 dywizji Wehrmachtu<\/em> wzbudzi\u0142a jednak w\u015br\u00f3d pozna\u0144skich Niemc\u00f3w ogromny entuzjazm. Na zachowanych fotografiach wida\u0107 zw\u0142aszcza moment przemarszu wojsk mi\u0119dzy Starym Rynkiem a Zamkiem, czyli jeszcze przed rozpocz\u0119ciem defilady. Widzowie trzymaj\u0105 w r\u0119kach flagi nazistowskie oraz kwiaty, mn\u00f3stwo kwiat\u00f3w le\u017cy na ulicach. Na kilku kadrach dostrzec mo\u017cna te\u017c kamerzyst\u00f3w, kt\u00f3rzy nagrywali ca\u0142e wydarzenie.<\/p>\r\n

Prezentujemy kilka fotografii z tego wydarzenia, kt\u00f3re przygotowane zosta\u0142y dla \u201eOstdeutscher Beobachter\u201d, a obecnie s\u0105 przechowywane w Archiwum II Wojny \u015awiatowej IZ. Tylko nieliczne z nich zosta\u0142y przedrukowane w dzienniku, wi\u0119kszo\u015b\u0107 trafi\u0142a do archiwum prasowego. Na ich podstawie mo\u017cna do\u015b\u0107 dobrze odtworzy\u0107 przebieg przemarszu wojsk, zar\u00f3wno tego z 24 lipca, jak i 1 sierpnia 1940 r. S\u0105 one te\u017c przyk\u0142adem szczerej euforii, kt\u00f3ra zapanowa\u0142a w\u015br\u00f3d Niemc\u00f3w w Gauhauptstadt Posen<\/em>. Ta atmosfera zwyci\u0119stwa i pewno\u015bci siebie trwa\u0142a w Kraju Warty, jak i zreszt\u0105 w ca\u0142ej Rzeszy Niemieckiej, przez kilkana\u015bcie miesi\u0119cy \u2013 do pierwszych kl\u0119sk na froncie wschodnim.<\/p>\r\n

\r\n

\u201eZ Archiwum Instytutu Zachodniego\u201d jest internetow\u0105 seri\u0105 wydawnicz\u0105 Instytutu Zachodniego. W jej ramach prezentowane s\u0105 dokumenty i materia\u0142y pochodz\u0105ce z bogatego zasobu Archiwum II Wojny \u015awiatowej IZ.<\/strong><\/p>\r\n

Pobierz jako .pdf: \u00a0<\/strong>„Z Archiwum Instytutu Zachodniego”, nr 34\/2022: „Pozna\u0144 wita zwyci\u0119skich \u017co\u0142nierzy”. Defilada 3 sierpnia 1940 roku<\/a>.<\/a><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\r\n

 <\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W sobot\u0119, 3 sierpnia 1940 r. odby\u0142a si\u0119 w Poznaniu uroczysta defilada dywizji Wehrmachtu, kt\u00f3ra uczestniczy\u0142a w walkach na froncie zachodnim. By\u0142o to pierwsze i prawdopodobnie [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1490,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[22,127,130,10,129,73],"class_list":["post-1478","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","tag-arthur-greiser","tag-defilada","tag-gauhauptstadt-posen","tag-kraj-warty","tag-walter-petzel","tag-wehrmacht"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1478","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1478"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1478\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1496,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1478\/revisions\/1496"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1490"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1478"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1478"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1478"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}