{"id":1447,"date":"2022-05-24T09:29:14","date_gmt":"2022-05-24T07:29:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/?p=1447"},"modified":"2022-05-24T09:38:27","modified_gmt":"2022-05-24T07:38:27","slug":"egzekucja-w-koninie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/2022\/05\/24\/egzekucja-w-koninie\/","title":{"rendered":"Egzekucja w Koninie z 22 wrze\u015bnia 1939 roku"},"content":{"rendered":"\r\n

Podobnie jak w wielu miejscowo\u015bciach zaj\u0119tej w 1939 r. przez Wehrmacht<\/em> Wielkopolski, r\u00f3wnie\u017c w Koninie odby\u0142y si\u0119 egzekucje ludno\u015bci cywilnej. Najwi\u0119ksza z nich przeprowadzona zosta\u0142a w ramach Intelligenzaktion<\/em> 10 listopada 1939 r. na miejscowym cmentarzu \u017cydowskim. Przyjmuje si\u0119, \u017ce stracono w niej co najmniej 56 obywateli polskich. Ponowne rozstrzelania na koni\u0144skim kirkucie zorganizowano jeszcze w listopadzie 1939 r. oraz wiosn\u0105 1940 r. Zamordowano w\u00f3wczas m.in. grup\u0119 24 Polak\u00f3w oskar\u017conych o wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 w obronie Konina w czasie kampanii wrze\u015bniowej. W drugiej po\u0142owie 1941 r. w powiecie koni\u0144skim, w lasach k. Kazimierza Biskupiego, dokonano serii mord\u00f3w na ludno\u015bci \u017cydowskiej, gdzie Niemcy eksperymentowali z zabijaniem ludzi za pomoc\u0105 gaszonego wapna. By\u0142 to pocz\u0105tek masowej eksterminacji \u017byd\u00f3w z Kraju Warty.<\/p>\r\n

W pami\u0119ci koninian zapisa\u0142a si\u0119 jednak przede wszystkim zbrodnia z 22 wrze\u015bnia 1939 r. najprawdopodobniej z tego powodu, i\u017c mia\u0142a ona \u2013 w odr\u00f3\u017cnieniu od wy\u017cej wymienionych \u2013 charakter publiczny. Egzekucj\u0119 przeprowadzono w dzie\u0144 targowy, a na koni\u0144ski rynek (pl. Wolno\u015bci) sprowadzono kilkaset os\u00f3b, kt\u00f3re mia\u0142y si\u0119 przygl\u0105da\u0107 wydarzeniom. Rozstrzelania dokonano przed Domem Zeme\u0142ki, miejscem symbolicznym na mapie miasta. Jest to bowiem najstarszy murowany obiekt zabytkowy w mie\u015bcie, kt\u00f3ry zosta\u0142 ufundowany pod koniec XVI w. przez Jana Zeme\u0142k\u0119, koni\u0144skiego mieszczanina, lekarza, filozofa.<\/p>\r\n

Przed plutonem egzekucyjnym stan\u0119\u0142o dw\u00f3ch koninian \u2013 Aleksander Kurowski oraz Mordche S\u0142odki. Obaj byli niemieckimi zak\u0142adnikami, kt\u00f3rzy mieli gwarantowa\u0107 swoim \u017cyciem spok\u00f3j ludno\u015bci polskiej. Z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107, i\u017c Kurowski i S\u0142odki wybrani zostali na podstawie list proskrypcyjnych, przygotowywanych przez kolaboruj\u0105cych z w\u0142adz\u0105 okupacyjn\u0105 miejscowych Niemc\u00f3w. Na listy te trafia\u0142y osoby wa\u017cne w lokalnej spo\u0142eczno\u015bci, znane z zaanga\u017cowania w \u017cycie polityczne, spo\u0142eczne i gospodarcze. Aleksander Kurowski, urodzony w 1892 r., prowadzi\u0142 w Koninie restauracj\u0119, w okresie I wojny \u015bwiatowej by\u0142 cz\u0142onkiem Polskiej Organizacji Wojskowej, a p\u00f3\u017aniej przynale\u017ca\u0142 m.in. do Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej. Mordche S\u0142odki, urodzony w 1873 r., by\u0142 chasydem, zajmowa\u0142 si\u0119 drobnym handlem, m.in. pasmanteri\u0105 i bielizn\u0105.<\/p>\r\n

Nie da si\u0119 jednoznacznie ustali\u0107, jakie formacje niemieckie przeprowadzi\u0142y egzekucj\u0119. W drugiej po\u0142owie wrze\u015bnia w regionie Konina aktywne by\u0142y dwie grupy operacyjne policji bezpiecze\u0144stwa i S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa \u2013 Einsatzgruppe III<\/em> i Einsaztgruppe VI<\/em>. W zachowanych sprawozdaniach z dzia\u0142alno\u015bci oddzia\u0142\u00f3w nie pojawia si\u0119 jednak \u017cadna informacja o tych wydarzeniach. Jednocze\u015bnie w tym samym czasie w mie\u015bcie sformowany zosta\u0142 oddzia\u0142 policji porz\u0105dkowej, zachowuj\u0105cy organizacyjn\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107 od grup operacyjnych. By\u0107 mo\u017ce to w\u0142a\u015bnie funkcjonariusze policji porz\u0105dkowej dokonali egzekucji. Nie mo\u017cna te\u017c do ko\u0144ca wykluczy\u0107 udzia\u0142u Wehrmachtu<\/em> w tym wydarzeniu, tym bardziej \u017ce wojsko niemieckie r\u00f3wnie\u017c pacyfikowa\u0142o ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105. W ka\u017cdym razie, to Wehrmacht<\/em> ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107 za t\u0119 zbrodni\u0119, poniewa\u017c we wrze\u015bniu 1939 r. armia niemiecka sprawowa\u0142a w\u0142adz\u0119 wykonawcz\u0105 (vollziehende Gewalt<\/em>) na zajmowanym terytorium (administracja cywilna przej\u0119\u0142a w\u0142adz\u0119 26 pa\u017adziernika 1939 r.).<\/p>\r\n

Niemcy fotografowali ca\u0142e zaj\u015bcie. Klisze do wykonania odbitek dostarczyli miejscowemu fotografowi J\u00f3zefowi Sypniewskiemu. Nie wiadomo, ile fotografii zrobiono, ale po wojnie zidentyfikowano siedem zdj\u0119\u0107. By\u0142y one wielokrotnie kopiowane i przekazywane do r\u00f3\u017cnych instytucji oraz os\u00f3b prywatnych. W licznych publikacjach reprodukowano przewa\u017canie tylko jedn\u0105 fotografi\u0119 \u2013 t\u0119 ukazuj\u0105c\u0105 moment oddania strza\u0142\u00f3w przez pluton egzekucyjny.<\/p>\r\n

Instytut Zachodni jest w posiadaniu sze\u015bciu fotografii, kt\u00f3re z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem s\u0105 odbitkami z oryginalnego negatywu. Dwa zdj\u0119cia s\u0105 podpisane. Jeden z podpis\u00f3w brzmi: \u201e23.9.39.\/ in Konin\/ 1.) Erschie\u00dfung von\/ 1 Juden\/ 1 Polen\/ die als Geiseln festge=\/ nommen werden, zur\/ Vergeltung f\u00fcr den feigen Mord\u00fcberfall\u201c. (\u201e23.9.39\/ Konin\/ Rozstrzelanie\/ 1 \u017byda\/ 1 Polaka\/ kt\u00f3rzy zostali wzi\u0119ci jako zak\u0142adnicy\/ w odwecie za tch\u00f3rzliwy\/ mord\u201d). Drugi jest podobny w tre\u015bci. Autor datowa\u0142 rozstrzelanie dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej, cho\u0107 by\u0107 mo\u017ce data 23 wrze\u015bnia wskazuje na dzie\u0144 wywo\u0142ania fotografii lub jej podpisania. Poza tym wyja\u015bnia, \u017ce egzekucja zosta\u0142a wykonana w odwecie za wcze\u015bniejszy mord. Mowa tu o postrzeleniu w Koninie niemieckiego \u017co\u0142nierza, co mia\u0142o by\u0107 pretekstem do wydarze\u0144 z 22 wrze\u015bnia. Sprawa by\u0142a raczej sfingowana, a motyw karania obywateli polskich za prawdziwe lub rzekome morderstwa niemieckich funkcjonariuszy by\u0142 cz\u0119stym t\u0142em r\u00f3\u017cnych egzekucji dokonywanych w Kraju Warty przez ca\u0142y okres okupacji.<\/p>\r\n

Fotografie trafi\u0142y do archiwum Instytutu Zachodniego zaraz po wojnie, o czym \u015bwiadczy ich niska sygnatura (IZ Dok. IV-16). W inwentarzu brakuje informacji o ofiarodawcy. Fotografie s\u0105 niewielkie, w rozmiarze 6×9 cm, o z\u0105bkowanych obrze\u017cach. Ostatnia z fotografii, przedstawiaj\u0105ca moment po egzekucji, jest lekko rozmazana i niewyra\u017ana. Z kolei jedna z pierwszych jest z lewej strony zas\u0142oni\u0119ta.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Fot. 1.<\/strong> Podpis na jednej z fotografii<\/p>\r\n

Uszeregowane w odpowiedniej kolejno\u015bci fotografie przedstawiaj\u0105 poszczeg\u00f3lne etapy egzekucji. Na pierwszych dw\u00f3ch rozpozna\u0107 mo\u017cna skaza\u0144c\u00f3w prowadzonych pod Dom Zeme\u0142ki. Towarzyszy im ksi\u0105dz katolicki. Na kolejnych dw\u00f3ch przysz\u0142e ofiary znajduj\u0105 si\u0119 ju\u017c pod murem, a Niemiec zawi\u0105zuje im oczy bia\u0142\u0105 opaska. Pi\u0105ta w kolejno\u015bci fotografia to moment egzekucji \u2013 wida\u0107 uniesione karabiny \u017co\u0142nierzy plutonu egzekucyjnego; Kurowski i S\u0142odki stoj\u0105 blisko siebie z zawi\u0105zanymi oczami. Jeden z \u017co\u0142nierzy niemieckich patrzy w stron\u0119 obiektywu. Na ostatniej fotografii \u017co\u0142nierze maj\u0105 ju\u017c opuszczone karabiny, a pod murem le\u017c\u0105 bez\u0142adnie dwa cia\u0142a. Przy murze dostrzec te\u017c mo\u017cna smug\u0119 dymu.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

Fot. 2-7.<\/strong> Egzekucja<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Ta fotograficzna sekwencja jest cennym \u017ar\u00f3d\u0142em historycznym, poniewa\u017c bardzo rzadko dysponujemy tak szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 wizualn\u0105 dokumentacj\u0105 egzekucji. Znane fotografie obrazuj\u0105 przewa\u017cnie sam moment rozstrzelania.<\/p>\r\n

Obecnie na Domu Zeme\u0142ki znajduje si\u0119 tablica upami\u0119tniaj\u0105ca obie ofiary. Zachowa\u0142y si\u0119 te\u017c \u015blady po kulach.<\/p>\r\n

*<\/p>\r\n

W Archiwum II Wojny \u015awiatowej IZ przechowywane s\u0105 r\u00f3wnie\u017c zeznania \u015bwiadk\u00f3w innych zbrodni niemieckich dokonanych w Koninie i okolicach. S\u0105 to odpisy z akt G\u0142\u00f3wnej Komisji Badania Zbrodni Niemieckich (Hitlerowskich) zebrane pod sygn. IZ Dok. III-42.<\/p>\r\n

Franciszek Gorzeli\u0144ski by\u0142 \u015bwiadkiem egzekucji na cmentarzu \u017cydowskim:<\/p>\r\n

\r\n

\u201eW listopadzie 1939 r. obserwowa\u0142em z ulicy Nadrzecznej jak Gestapo i policja niemiecka na miejsce poddane ogl\u0119dzinom s\u0105dowym przywioz\u0142o sze\u015b\u0107 autobus\u00f3w osobowych, wy\u0142adowanych cywilnymi je\u0144cami, mi\u0119dzy kt\u00f3rymi znajdowali si\u0119 m\u0119\u017cczy\u017ani i kobiety. Ludzie ci byli przeprowadzeni na cmentarz \u017cydowski i w pobli\u017cu zagajnika, w po\u0142udniowo-wschodniej cz\u0119\u015bci cmentarza, rozstrzeliwani z kr\u00f3tkiej broni. Po tygodniu uda\u0142em si\u0119 na cmentarz i stwierdzi\u0142em, \u017ce w rogu tego cmentarza od strony po\u0142udniowo-wschodniej znajduje si\u0119 \u015bwie\u017ca mogi\u0142a. Kilka razy p\u00f3\u017aniej w ci\u0105gu 1939 r. widzia\u0142em, jak na cmentarz ten sprowadzono po kilka os\u00f3b, od 2 do 5-ciu ludzi, i poddawano egzekucji\u201d.<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Relacj\u0119 o tych wydarzeniach z\u0142o\u017cy\u0142 te\u017c Jan B\u0105kowski:<\/p>\r\n

\r\n

\u201eDnia 9 listopada 1939 r. widzia\u0142em jak w po\u0142udniowo-wschodniej cz\u0119\u015bci cmentarza \u017cydowskiego, poddawanego w dniu dzisiejszym ogl\u0119dzinom sadowym, pod dozorem niemc\u00f3w \u017cydzi kopali d\u00f3\u0142. Nast\u0119pnego dnia widzia\u0142em, jak Gestapo i policja niemiecka wyprowadzi\u0142a z auta kilkadziesi\u0105t os\u00f3b, mi\u0119dzy nimi rozpozna\u0142em Szmyta ze \u015alesina, hr. Kwileckiego z Grod\u017aca, Kordylewicza Eugeniusza i jego siostr\u0119 Wand\u0119 Kordylewicz z Konina, kt\u00f3rych wprowadzili na ten\u017ce cmentarz \u017cydowski. By\u0142o w\u00f3wczas 4-ch gestapowc\u00f3w, 2-ch \u017candarm\u00f3w i pewna ilo\u015b\u0107 niemc\u00f3w miejscowych z opaskami. Poza tym, na wiosn\u0119 1940 r. widzia\u0142em z parku, jak przyprowadzono na cmentarz \u017cydowski, poddawany w dniu dzisiejszym ogl\u0119dzinom s\u0105dowym, Jakubowskiego i jeszcze jednego m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3rego zna\u0142em z widzenia, lecz nazwiska ustali\u0107 nie mog\u0119, i rozstrzelano, a zw\u0142oki\u00a0 ich pochowano tam, gdzie ro\u015bnie obecnie 5 sosen\u201d. (pisownia oryginalna)<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Wstrz\u0105saj\u0105ce zeznanie z\u0142o\u017cy\u0142 te\u017c Mieczys\u0142aw S\u0119kiewicz, lekarz weterynarii z Konina, \u015bwiadek masowych mord\u00f3w na \u017bydach. Prawdopodobnie jesieni\u0105 1941 r. S\u0119kiewicz trafi\u0142 za \u201eczytanie nielegalnej prasy\u201d do wi\u0119zienia w Koninie. W listopadzie 1941 r. wraz z grup\u0105 innych wi\u0119\u017ani\u00f3w zosta\u0142 skierowany do prac w lesie pod Kazimierzem Biskupim, gdzie dokonywano egzekucji:<\/p>\r\n

\r\n

\u201eNa oko\u0142o polany z wyj\u0105tkiem kra\u0144ca od strony skrzy\u017cowania si\u0119 dukt\u00f3w sta\u0142y i siedzia\u0142y gromady \u017cyd\u00f3w (\u2026). W t\u0142umie tym by\u0142y kobiety, m\u0119\u017cczy\u017ani i dzieci, matki z dzie\u0107mi na r\u0119kach. Czy to byli \u017cydzi tylko z Polski, nie umiem powiedzie\u0107. M\u00f3wiono mi potem, \u017ce pochodzili z Zag\u00f3rowa. Mi\u0119dzy nimi pozna\u0142em jednego krawca i jednego sklepikarza z Konina (\u2026). Na dnie wi\u0119kszego do\u0142u widzia\u0142em warstw\u0119 grud niegaszonego wapna. Jakiej grubo\u015bci by\u0142a to warstwa, tego nie wiem. W mniejszej mogile wapna nie by\u0142o. Gestapowcy uprzedzili nas, \u017ce las jest otoczony przez nich i pilnowany i, je\u015bli b\u0119dziemy ucieka\u0107, dostaniemy kul\u0119 w \u0142eb. W\u00f3wczas kazali gestapowcy rozbiera\u0107 si\u0119 zebranym \u017cydom, najpierw tym, kt\u00f3rzy stali najbli\u017cej rowu du\u017cego. Wtedy kazali nagim wchodzi\u0107 mi\u0119dzy oba do\u0142y i wskakiwa\u0107 do wi\u0119kszego do\u0142u. Krzyk i p\u0142acz by\u0142 nieopisany. Jedni \u017cydzi wskakiwali sami, nawet wi\u0119kszo\u015b\u0107, inni opierali si\u0119, tych bito i spychano do do\u0142u. Jedne matki wskakiwa\u0142y, trzymaj\u0105c dzieci, inne rzuca\u0142y dzieci do do\u0142u same, jeszcze inne odrzuca\u0142y dzieci na bok, jeszcze inne rzuca\u0142y dzieci osobno do do\u0142u i wskakiwa\u0142y osobno (\u2026). W pewnym momencie gestapowcy kazali zaprzesta\u0107 dalej rozbiera\u0107 si\u0119 \u017cydom, gdy\u017c d\u00f3\u0142 by\u0142 ju\u017c pe\u0142en. Wida\u0107 w nim by\u0142o tylko z g\u00f3ry ciasno zat\u0142oczone g\u0142owy. Ci z \u017cyd\u00f3w, kt\u00f3rzy si\u0119 pospieszyli i ju\u017c te\u017c byli rozebrani, byli wrzucani przez gestapowc\u00f3w do do\u0142u na g\u0142owy tym, co tam byli wt\u0142oczeni. (\u2026) Nast\u0119pnie Niemcy ustawili motorek, kt\u00f3ry by\u0142 prawdopodobnie pomp\u0105, po\u0142\u0105czyli go w\u0119\u017cem jedn\u0105 z kadzi, a dw\u00f3ch gestapowc\u00f3w przeci\u0105gn\u0119\u0142o w\u0105\u017c od motorka do du\u017cego do\u0142u. Motorek pu\u015bcili w ruch i tych dw\u00f3ch gestapowc\u00f3w trzymaj\u0105cych w\u0119\u017ce, zacz\u0119\u0142o polewa\u0107 czym\u015b \u017cyd\u00f3w st\u0142oczonych w du\u017cym dole. My\u015bl\u0119, \u017ce to by\u0142a woda, tak wygl\u0105da\u0142a, ale nie wiem. W miar\u0119 pompowania przek\u0142adano w\u0119\u017ce kolejno do pozosta\u0142ych kadzi. Widocznie na skutek lasowania si\u0119 wapnia ci ludzie zacz\u0119li si\u0119 \u017cywcem w dole gotowa\u0107, powsta\u0142 taki niesamowity krzyk i lament \u017cyd\u00f3w, \u017ce my, kt\u00f3rzy siedzieli\u015bmy przy ubraniach, darli\u015bmy szmaty i wtykali\u015bmy sobie w uszy. Do strasznego krzyku gotuj\u0105cych si\u0119 w dole, do\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 niesamowity krzyk i lamet \u017cyd\u00f3w, kt\u00f3rzy czekali na swoje stracenie. To trwa\u0142o mo\u017ce dwie godziny, pewno i d\u0142u\u017cej. (\u2026)\u201d. (pisownia oryginalna)<\/p>\r\n<\/blockquote>\r\n

Kilka tygodni p\u00f3\u017aniej S\u0119kiewicz zosta\u0142 przewieziony do wi\u0119zienia w Inowroc\u0142awiu, a stamt\u0105d do Mauthausen-Gusen. Prze\u017cy\u0142 ob\u00f3z i powr\u00f3ci\u0142 po wojnie do rodzinnego miasta.<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

Korzysta\u0142em z artyku\u0142u Janusza Gulczy\u0144skiego pt. Egzekucja z 22 wrze\u015bnia 1939 roku w Koninie,<\/em> zamieszonego w \u201eKronice Wielkopolski\u201d za rok 2016, nr 3 (159).<\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\r\n

\u201eZ Archiwum Instytutu Zachodniego\u201d jest internetow\u0105 seri\u0105 wydawnicz\u0105 Instytutu Zachodniego. W jej ramach prezentowane s\u0105 dokumenty i materia\u0142y pochodz\u0105ce z bogatego zasobu Archiwum II Wojny \u015awiatowej IZ.<\/strong><\/p>\r\n

Pobierz jako .pdf: \u00a0<\/strong>„Z Archiwum Instytutu Zachodniego”, nr 33\/2022: „Egzekucja w Koninie z 22 wrze\u015bnia 1939 roku”.<\/a><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\r\n

 <\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Podobnie jak w wielu miejscowo\u015bciach zaj\u0119tej w 1939 r. przez Wehrmacht Wielkopolski, r\u00f3wnie\u017c w Koninie odby\u0142y si\u0119 egzekucje ludno\u015bci cywilnej. Najwi\u0119ksza z nich przeprowadzona zosta\u0142a w [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1454,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[27,126,125,84],"class_list":["post-1447","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","tag-egzekucja","tag-intelligenzaktion","tag-konin","tag-zaglada-zydow"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1447","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1447"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1447\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1469,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1447\/revisions\/1469"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1454"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1447"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1447"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1447"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}