{"id":1425,"date":"2021-12-10T10:14:37","date_gmt":"2021-12-10T09:14:37","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/?p=1425"},"modified":"2021-12-10T10:14:37","modified_gmt":"2021-12-10T09:14:37","slug":"szpital-cywilny-teheran-nr-32-2021-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/2021\/12\/10\/szpital-cywilny-teheran-nr-32-2021-2\/","title":{"rendered":"Sprawozdanie z dzia\u0142alno\u015bci polskiego G\u0142\u00f3wnego Szpitala Cywilnego w Teheranie"},"content":{"rendered":"\r\n

\u201eSprawozdanie G\u0142\u00f3wnego Szpitala Cywilnego w Teheranie\u201d, obejmuj\u0105ce okres od marca 1942 r. do ko\u0144ca tego roku, jest jednym z bardziej niezwyk\u0142ych dokument\u00f3w, przechowywanych w zbiorach archiwalnych Instytutu Zachodniego. Autorem tego licz\u0105cego ponad 250 stron dokumentu jest pierwszy komendant szpitala porucznik Zygmunt Gr\u0119becki. Sporz\u0105dzone z niezwyk\u0142\u0105 skrupulatno\u015bci\u0105 i staranno\u015bci\u0105 sprawozdanie jest cennym \u017ar\u00f3d\u0142em historycznym, pozwalaj\u0105cym pozna\u0107 lepiej dzieje polskich uchod\u017ac\u00f3w cywilnych, kt\u00f3rzy znale\u017ali si\u0119 w Iranie.<\/p>\r\n

W pierwszej po\u0142owie 1942 r. mia\u0142y miejsce dwie fale ewakuacji Polak\u00f3w z ZSRR do Iranu. W ich wyniku na terenie tego pa\u0144stwa znalaz\u0142o si\u0119 ponad 100 tys. obywateli polskich, z czego ok. 70 tys. stanowi\u0142o wojsko. Armi\u0119 szybko przeniesiono do innych kraj\u00f3w. Inaczej potoczy\u0142y si\u0119 losy ludno\u015bci cywilnej, kt\u00f3rej ewakuacja w inne regiony \u015bwiata w warunkach toczonej wojny by\u0142a skomplikowan\u0105 operacj\u0105 logistyczn\u0105. W zwi\u0105zku z tym w\u0142adze polskie przy \u015bcis\u0142ej wsp\u00f3\u0142pracy z Brytyjczykami i Persami przest\u0105pi\u0142y do tworzenia oboz\u00f3w, aby zapewni\u0107 polskim uchod\u017acom niezb\u0119dn\u0105 pomoc aprowizacyjn\u0105 oraz lekarsk\u0105.<\/p>\r\n

Organizacj\u0105 opieki nad polskimi uchod\u017acami zaj\u0119\u0142a si\u0119 ira\u0144ska delegatura Ministerstwa Pracy i Opieki Spo\u0142ecznej. Jej pracami kierowa\u0142 Wiktor Styburski, a od stycznia 1943 r. Franciszek Haluch. \u015arodki finansowe na prac\u0119 delegatury przekazywa\u0142 regularnie rz\u0105d brytyjski oraz, w mniejszym wymiarze, ameryka\u0144ski.<\/p>\r\n

W dniu 30 marca 1942 r. dotar\u0142 do Teheranu pierwszy konw\u00f3j z ludno\u015bci\u0105 cywiln\u0105. Tam te\u017c przyst\u0105piono do organizacji pierwszego obozu dla polskich uchod\u017ac\u00f3w. W tym celu wydzier\u017cawiono od miejscowych w\u0142adz teren nale\u017c\u0105cy do ira\u0144skich si\u0142 powietrznych, gdzie napr\u0119dce zacz\u0119to budowa\u0107 ob\u00f3z. W sumie powsta\u0142o ich w stolicy Iranu cztery, oznaczone nr 1, 2, 3 i 5. Najwcze\u015bniej powsta\u0142 ob\u00f3z nr 2. Ob\u00f3z ten, wraz z p\u00f3\u017aniej utworzonym obozem nr 1, dzia\u0142a\u0142 na terenie lotniska wojskowego w Doshan Tappeh, na p\u00f3\u0142nocy-zach\u00f3d od Teheranu. Poza Teheranem obozy polskich uchod\u017ac\u00f3w zlokalizowane zosta\u0142y m.in. w Ahwazie, Meszhedzie oraz w Isfahanie, dawnej stolicy Persji, gdzie a\u017c do 1945 r. dzia\u0142a\u0142 o\u015brodek dla dzieci.<\/p>\r\n

Przybywaj\u0105cy do Iranu polscy cywile byli w bardzo z\u0142ym stanie fizycznym i wymagali natychmiastowej pomocy lekarskiej. By\u0142o to tym bardziej zasadne, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich dotkni\u0119ta by\u0142a r\u00f3\u017cnymi chorobami zaka\u017anymi i istnia\u0142o realne ryzyko wybuchu epidemii. Dlatego niezw\u0142ocznie przyst\u0105piono do tworzenia w Iranie szpitali dla Polak\u00f3w, a najwi\u0119kszym z nich by\u0142 G\u0142\u00f3wny Szpital Cywilny.<\/p>\r\n

G\u0142\u00f3wny Szpital Cywilny \u2013 tak\u0105 nazw\u0119 nosi\u0142 od 21 kwietnia 1942 r. \u2013 zacz\u0105\u0142 dzia\u0142a\u0107 przy powstaj\u0105cych obozach dla uchod\u017ac\u00f3w pod koniec marca 1942 r. Pocz\u0105tkowo funkcjonowa\u0142 na terenie lotniska Doshan Tappeh przy obozach cywilnych nr 1 i 2; od maja 1942 r. przy Drodze Kazwi\u0144skiej (tzw. Szpital 500 \u0141\u00f3\u017cek), a jeszcze p\u00f3\u017aniej w gmachu by\u0142ego szpitala PCK (tzw. Sierociniec Szachpur). Jak wspomniano, komendantem szpitala zosta\u0142 Z. Gr\u0119becki.<\/p>\r\n

\"\"Fot. 1.<\/strong> Kolejne siedziby G\u0142\u00f3wnego Szpitala Cywilnego.\u00a0<\/p>\r\n

Najwa\u017cniejszym zadaniem obozowego szpitala by\u0142o zapewnienie ewakuowanym z ZSRR Polakom opieki medycznej. 1 pa\u017adziernika 1942 r. szpital osi\u0105gn\u0105\u0142 najwy\u017cszy stan chorych. Zaj\u0119tych by\u0142o wtedy 1813 \u0142\u00f3\u017cek szpitalnych. Do ko\u0144ca 1942 r. przez szpital przesz\u0142o \u0142\u0105cznie ponad 13 tys. os\u00f3b, z czego ponad 1100 zmar\u0142o. Ze szczeg\u00f3\u0142owych statystyk do\u0142\u0105czonych przez dr. Gr\u0119beckiego wynika, \u017ce zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 chorych cierpia\u0142a na r\u00f3\u017cne choroby zaka\u017ane, w tym przede wszystkim na dezynteri\u0119, malari\u0119, gru\u017alic\u0119 oraz tyfus. Og\u00f3lnie \u015bmiertelno\u015b\u0107 wynios\u0142a, jak wylicza komendant, ok. 7%, r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 jednak w zale\u017cno\u015bci od chor\u00f3b. I tak, w przypadku malarii by\u0142o to 4%, tyfusu plamistego \u2013 10%, dezynterii \u2013 14%, a odry – 20%.<\/p>\r\n

\"\"Fot. 2.<\/strong> Wykres chor\u00f3b zaka\u017anych.<\/p>\r\n

Opiek\u0119 nad pacjentami, z kt\u00f3rych cz\u0119\u015b\u0107 stanowi\u0142y dzieci, sprawowa\u0142o \u2013 w r\u00f3\u017cnych okresach \u2013 70 lekarzy: 50 z nich by\u0142o Polakami, pozostali cudzoziemcami. W tej ostatniej grupie znale\u017ali si\u0119 m.in. Rosjanie, Persowie i Turcy. Jako piel\u0119gniarki pracowa\u0142o blisko 200 kobiet; a kolejne ponad 130 jako sanitariuszki. Prze\u0142o\u017con\u0105 personelu pomocniczego by\u0142a siostra Halina Wyderka. \u201eZa skorup\u0105 osoby zwi\u0119z\u0142ej i szorstkiej z natury \u2013 jak wspomnia\u0142 j\u0105 F. Haluch \u2013 kry\u0142a si\u0119 niewiasta o wielkim sercu i niepor\u00f3wnanej dobroci, wyrozumia\u0142o\u015bci i szlachetno\u015bci. Potrafi\u0142a ona trafnie oceni\u0107 z miejsca charaktery ludzkie, do\u015b\u0107 cz\u0119sto spodlone i wykoszlawione prze\u017cyciami. (\u2026) W ratownictwie chorych po\u0142o\u017cy\u0142a niespo\u017cyte zas\u0142ugi, nie szcz\u0119dz\u0105c si\u0142 i zdrowia. Swoim wychowankom mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 jako wz\u00f3r do na\u015bladowania. Jako siostra prze\u0142o\u017cona G\u0142. Szp. Cyw. w Teheranie zas\u0142u\u017cy\u0142a si\u0119 dobrze Ojczy\u017anie\u201d. W rozdziale zatytu\u0142owanym \u201eDzia\u0142 personalny\u201d odnale\u017a\u0107 mo\u017cna nazwiska wszystkich pracownik\u00f3w szpitala. W sumie dr Gr\u0119becki wyszczeg\u00f3lni\u0142 tam ponad 530 os\u00f3b.<\/p>\r\n

W szpitalu uruchomiono kilka oddzia\u0142\u00f3w. Najwi\u0119cej z nich dotyczy\u0142o zwalczania chor\u00f3b zaka\u017anych, ale poza tym znalaz\u0142 si\u0119 tam te\u017c \u201edzia\u0142 chor\u00f3b nerwowych i umys\u0142owych\u201d, \u201eambulatorium chor\u00f3b sk\u00f3rnych i wenerycznych\u201d, chirurgia, ginekologia, po\u0142o\u017cnictwo, a nawet okulistyka i stomatologia. W 1942 r. wykonano ok. 2 tys. zabieg\u00f3w chirurgicznych, na oddzia\u0142 po\u0142o\u017cniczy trafi\u0142o 80 kobiet, a w gabinecie dentystycznym przyj\u0119to ponad 5 tys. os\u00f3b. W szpitalu dzia\u0142a\u0142o ponadto laboratorium oraz przeprowadzano masowe szczepienia przeciwko m.in. tyfusowi, szkarlatynie i ospie. Opisy dzia\u0142alno\u015bci oddzia\u0142\u00f3w lekarskich s\u0105 najobszerniejsz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 dokumentu.<\/p>\r\n

W szpitalu miejsce znalaz\u0142y te\u017c inne instytucje. W\u015br\u00f3d nich wymieni\u0107 nale\u017cy przede wszystkim referat naukowy, kt\u00f3ry organizowa\u0142 dla lekarzy odczyty na temat r\u00f3\u017cnych chor\u00f3b. Jak zauwa\u017ca sprawozdawca: \u201ePosiedzenia te da\u0142y nam wiele korzy\u015bci, bo przecie\u017c byli\u015bmy lekarzami od wszystkiego, a specjalno\u015b\u0107 by\u0142a zaj\u0119ciem pobocznym. Laryngolog pracowa\u0142 na oddziale desynterii, neurolog na oddziale tyfusu brzusznego, dermatolog leczy\u0142 osp\u0119 prawdziw\u0105 i Leishmaniosis, a o chorobie tej wiedzia\u0142 tylko tyle, \u017ce stolce s\u0105 ry\u017cowe i \u017ce wyst\u0119puj\u0105 bolesne skurcze mi\u0119\u015bni. A wi\u0119c trzeba by\u0142o dokszta\u0142ca\u0107 si\u0119 i pracowa\u0107 nad sob\u0105\u201d. Referat kulturalno-o\u015bwiatowy organizowa\u0142 dla personelu szpitala wycieczki do Muzeum Archeologicznego w Teheranie, wsp\u00f3lne wieczory teatralne i kinowe oraz \u201euroczyste obchody i akademie z okazji \u015bwi\u0105t ko\u015bcielnych, narodowych i okoliczno\u015bciowych\u201d.<\/p>\r\n

Szczeg\u00f3ln\u0105 opiek\u0105 otaczano w szpitalu dzieci. Specjalnie dla nich zorganizowano \u015bwietlic\u0119, w kt\u00f3rej pracowa\u0142y tzw. \u015bwietliczarki. Jak relacjonuje Gr\u0119becki: \u201e\u015awietliczarka (z zawodu nauczycielka) zajmuje si\u0119 bawieniem, uczeniem i opiek\u0105 na chorym dzieckiem, a\u017ceby si\u0119 ono nie nudzi\u0142o, nie t\u0119skni\u0142o za matk\u0105, a\u017ceby nie styka\u0142o si\u0119 z dzie\u0107mi chorymi na inn\u0105 zaka\u017an\u0105 chorob\u0119 i \u017ceby si\u0119 nawet czego\u015b nauczy\u0142o podczas swego nieraz b. d\u0142ugiego pobytu w Szpitalu. Owoce tego nowego elementu szpitalnego s\u0105 nadspodziewanie obfite i godne propagowania\u201d.<\/p>\r\n

Dzia\u0142 prasowy z kolei dostarcza\u0142 najwa\u017cniejszych informacji gazecie \u201ePolak w Iranie\u201d. Ponadto zbiera\u0142 wspomnienia i relacje chorych oraz innych os\u00f3b zwi\u0105zanych ze szpitalem. \u201ePami\u0119tnik\u00f3w takich z\u0142o\u017cono w liczbie 35, kt\u00f3re \u2013 jako ostatni rozdzia\u0142 historii naszego Szpitala w okresu 1942 r. \u2013 maj\u0105 ukaza\u0107 si\u0119 w druku na terenie ju\u017c Odzyskanego Kraju\u201d. Fragmenty kilkunastu z nich przywo\u0142ano w sprawozdaniu.<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

\"\"<\/p>\r\n

\"\"Fot. 3.<\/strong> Relacja dr. Zaplaty\u0144skiego w „Dziale Pami\u0119tnik\u00f3w”.<\/p>\r\n

Jedn\u0105 z najciekawszych cz\u0119\u015bci sprawozdania s\u0105 orygina\u0142y dokument\u00f3w, zwi\u0105zane z funkcjonowaniem G\u0142\u00f3wnego Szpitala Cywilnego w Teheranie, za\u0142\u0105czone do rozdzia\u0142u \u201eDruki\u201d. I tak odnale\u017a\u0107 tam mo\u017cna np. przepustk\u0119, \u015bwiadectwo uko\u0144czenia kursu sanitarnego, a tak\u017ce wzory druk\u00f3w wydawanych przez szpitalne laboratorium, na kt\u00f3rych podawano szczeg\u00f3\u0142owe informacje o stanie chorego. W og\u00f3le za rzecz niezwykle cenn\u0105 nale\u017cy uzna\u0107 fakt, i\u017c Gr\u0119becki do\u0142\u0105czy\u0142 do sprawozdania korespondencj\u0119 wys\u0142an\u0105 do niego z ira\u0144skiego Ministerstwa Zdrowia oraz innych instytucji, dodaj\u0105c ka\u017cdorazowo t\u0142umaczenie z j\u0119zyka perskiego na j\u0119zyk polski. Poza tym uzupe\u0142ni\u0142 swoj\u0105 relacj\u0119 licznymi odpisami dokument\u00f3w w\u0142adz polskich oraz obszernym wyci\u0105giem rozkaz\u00f3w szpitalnych (jeden z pierwszych rozdzia\u0142\u00f3w raportu zatytu\u0142owany jest \u201eDzia\u0142 Rozkaz\u00f3w Szpitala\u201d). Dokumenty te daj\u0105 dobry wgl\u0105d nie tylko w organizacj\u0119 i w codzienne funkcjonowanie szpitala, ale pozwalaj\u0105 tak\u017ce lepiej pozna\u0107 warunki polityczne i spo\u0142eczne, w kt\u00f3rych dzia\u0142a\u0142 szpital.<\/p>\r\n

\"\"Fot. 4.<\/strong> Przepustka uprawniaj\u0105ca do wyj\u015bcia na miasto.<\/p>\r\n

W tym ostatnim przypadku warto nadmieni\u0107 (o czym otwarcie pisa\u0142 Gr\u0119becki) o problemach natury obyczajowej: \u201eR\u00f3wnocze\u015bnie wynikaj\u0105 k\u0142opoty zwi\u0105zane z kawiarniami perskimi, kt\u00f3re jak grzyby pod deszczu, wyrastaj\u0105 przed bram\u0105 szpitaln\u0105. Pod pozorem niewinnego handlu zaczyna si\u0119 proceder antymoralny w\u015br\u00f3d sanitariuszek i to pod wp\u0142ywem miejscowych i niestety rodzimych po\u015brednik\u00f3w\u201d. Rozwi\u0105zaniem problemu by\u0142o utworzenie przy szpitalu posterunku \u017candarmerii oraz \u2013 przy wsp\u00f3\u0142pracy z miejscowymi w\u0142adzami \u2013 likwidacja \u201esklepik\u00f3w-spelunek\u201d. Zreszt\u0105 Ira\u0144czycy byli, jak si\u0119 wydaje, do\u015b\u0107 mocno zainteresowani dzia\u0142alno\u015bci\u0105 szpitala, zw\u0142aszcza maj\u0105c na uwadze niebezpiecze\u0144stwo rozprzestrzeniania si\u0119 chor\u00f3b zaka\u017anych. Pisa\u0142 o tym wprost dr D\u017cafar Pozeszk w podzi\u0119kowaniu skierowanym do Gr\u0119beckiego: \u201eDzi\u0119ki pa\u0144skiej pracy i wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aniu z nami w walce z chorobami zaka\u017anymi, jak r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki umiej\u0119tnej izolacji, przeprowadzonej przez Was, chorzy Polacy nie spowodowali rozprzestrzenienia si\u0119 epidemii na mieszka\u0144c\u00f3w miasta Teheran, wobec czego \u2013 jako Minister Zdrowia Publicznego \u2013 dzi\u0119kuj\u0119 niniejszym pismem i wyra\u017cam swoje uznanie dla osi\u0105gni\u0119tych wynik\u00f3w\u201d.<\/p>\r\n

\"\"Fot. 5.<\/strong> Pismo dyrektora Instytutu Pasteur’a do dr. Gr\u0119beckiego z gratulacjami za organizacj\u0119 i prowadzenie szpitala.<\/p>\r\n

Ko\u0144cz\u0105c sprawozdanie i podsumowuj\u0105c swoj\u0105 prac\u0119, dr Gr\u0119becki w podnios\u0142ym tonie pisa\u0142 tak: \u201eTeraz w kalejdoskopie retrospektywnym, kiedy miniony okres wydaje si\u0119 by\u0107 czym\u015b tak nierealnym, niemo\u017cliwym, \u017ce trudno go dopasowa\u0107 nawet do jednej z bajek Szecherezady, cho\u0107 ca\u0142a ta historia w\u0142a\u015bnie mia\u0142a miejsce na Wschodzie, w 'Krainie 1001 Nocy’. Dzi\u015b dopiero Szpital mo\u017ce oceni\u0107, jak wiele zawdzi\u0119cza ludziom dobrej woli. (\u2026) Ofiara niesko\u0144czona i wiele jeszcze bia\u0142ych krzy\u017cy b\u0119dzie jeszcze znaczy\u0142o drog\u0119 ku Wolnej Polsce, ale tak jak przetrwali\u015bmy dot\u0105d, przetrwamy reszt\u0119 tej nocy, kt\u00f3rej \u015bwit si\u0119 rozpocz\u0105\u0142\u201d.<\/p>\r\n

Nie licz\u0105c kilku fragment\u00f3w, Gr\u0119becki unika\u0142 zasadniczo takiego patetycznego stylu. Podczas lektury mo\u017cna w og\u00f3le odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce nie zgadza\u0142 si\u0119 on z decyzj\u0105 swoich prze\u0142o\u017conych, kt\u00f3rzy odwo\u0142ali go z pocz\u0105tkiem 1943 r. z funkcji komendanta. By\u0142o to by\u0107 mo\u017ce jednym z g\u0142\u00f3wnych powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych przygotowa\u0142 omawiany raport \u2013 chcia\u0142 tym udowodni\u0107, jak wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 przy budowie Polskiego Szpitala Cywilnego w Teheranie.<\/p>\r\n

Prace nad sprawozdaniem Gr\u0119becki zako\u0144czy\u0142 wiosn\u0105 1943 r., po czym ofiarowa\u0142 je siostrze prze\u0142o\u017conej Halinie Wyderce, do\u0142\u0105czaj\u0105c osobist\u0105 dedykacj\u0119.<\/p>\r\n

Obecnie dokument znajduje si\u0119 w Archiwum II Wojny \u015awiatowej IZ pod sygn. IZ Dok. V-466.<\/p>\r\n

\r\n

\u201eZ Archiwum Instytutu Zachodniego\u201d jest internetow\u0105 seri\u0105 wydawnicz\u0105 Instytutu Zachodniego. W jej ramach prezentowane s\u0105 dokumenty i materia\u0142y pochodz\u0105ce z bogatego zasobu Archiwum II Wojny \u015awiatowej IZ.<\/strong><\/p>\r\n

Pobierz jako .pdf: \u00a0<\/strong>„Z Archiwum Instytutu Zachodniego”, nr 32\/2021: „Sprawozdanie z dzia\u0142alno\u015bci polskiego G\u0142\u00f3wnego Szpitala Cywilnego w Teheranie”.<\/a><\/p>\r\n

 <\/p>\r\n

\r\n

 <\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eSprawozdanie G\u0142\u00f3wnego Szpitala Cywilnego w Teheranie\u201d, obejmuj\u0105ce okres od marca 1942 r. do ko\u0144ca tego roku, jest jednym z bardziej niezwyk\u0142ych dokument\u00f3w, przechowywanych w zbiorach archiwalnych [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1427,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[122,123,120,121,124],"class_list":["post-1425","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","tag-grebecki","tag-iran","tag-szpital","tag-teheran","tag-uchodzcy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1425","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1425"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1425\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1443,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1425\/revisions\/1443"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1427"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1425"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1425"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1425"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}