{"id":1113,"date":"2020-09-22T12:15:51","date_gmt":"2020-09-22T10:15:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/?p=1113"},"modified":"2020-09-22T14:14:39","modified_gmt":"2020-09-22T12:14:39","slug":"okupacyjne-obwieszczenia-nr-25-2020","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/2020\/09\/22\/okupacyjne-obwieszczenia-nr-25-2020\/","title":{"rendered":"Okupacyjne obwieszczenia"},"content":{"rendered":"<p>W 1947 r. Drukarnia \u015aw. Wojciecha w Poznaniu, skonfiskowana przez w\u0142adze niemieckie 10 pa\u017adziernika 1939 r., przekaza\u0142a Karolowi Marianowi Pospieszalskiemu do tworzonego przez niego w Instytucie Zachodnim zbioru dokument\u00f3w z okresu okupacji \u201eafisze w liczbie 74\u201d. Zosta\u0142y one przez niego zarchiwizowane i opatrzone sygnatur\u0105 IZ Dok. I-27.<\/p>\n<p>Wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tych afiszy stanowi\u0105 charakterystyczne pod wzgl\u0119dem graficznym obwieszczenia (<em>Bekanntmachung<\/em>), informuj\u0105ce o wykonanych na Polakach wyrokach \u015bmierci. 15 z nich obwieszcza \u015bmier\u0107 77 os\u00f3b skazanych wyrokiem Wy\u017cszego S\u0105du Krajowego w Poznaniu (<em>Oberlandesgericht Posen<\/em>, <em>OLG Posen<\/em>). Dokumenty te s\u0105 wa\u017cnym \u017ar\u00f3d\u0142em historycznym, poniewa\u017c daj\u0105, z jednej strony, wyobra\u017cenie o skali terroru wymierzonego w ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105, a z drugiej, pozwalaj\u0105 pozna\u0107 lepiej system niemieckiego s\u0105downictwa w Kraju Warty.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-1119 size-large alignleft\" src=\"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0074-818x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"818\" height=\"1024\" srcset=\"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0074-818x1024.jpg 818w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0074-240x300.jpg 240w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0074-768x962.jpg 768w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0074-1226x1536.jpg 1226w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0074-1635x2048.jpg 1635w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0074-117x146.jpg 117w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0074-40x50.jpg 40w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0074-60x75.jpg 60w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0074-scaled.jpg 2044w\" sizes=\"auto, (max-width: 818px) 100vw, 818px\" \/><strong style=\"font-size: inherit;\">Fot 1.<\/strong><span style=\"font-size: inherit;\"> Obwieszczenie z dnia 22.04.1942 r.<\/span><\/p>\n<p>Chronologicznie obwieszczenia dotycz\u0105 lat 1942-1944, z czego dziewi\u0119\u0107 plakat\u00f3w pochodzi z 1942 r., cztery z 1943 r., a dwa z 1944 r.<\/p>\n<p>W centralnym punkcie ka\u017cdego obwieszczenia umieszczone jest imi\u0119 i nazwisko osoby lub os\u00f3b, na kt\u00f3rych wykonano wyrok \u015bmierci. Powy\u017cej podano informacja o dacie rozprawy s\u0105dowej, a poni\u017cej wymiar oraz przyczyn\u0119 kary \u2013 zawsze jest to kara \u015bmierci \u2013 orzeczonej przez s\u0105d. W osobnym zdaniu informowano o dacie wykonania wyroku. Tre\u015b\u0107 ka\u017cdego obwieszczenia t\u0142umaczona by\u0142a na j\u0119zyk polski, przy czym zachowywano obowi\u0105zuj\u0105ce w okresie okupacji niemieckie nazwy miejscowo\u015bci (np. Posen, Litzmannstadt) oraz oryginalne nazwy instytucji. W dole plakatu znajduj\u0105 si\u0119 miejscowo\u015b\u0107 oraz data wraz z podaniem instytucji odpowiedzialnej za wykonanie wyroku.<\/p>\n<p>Afisze by\u0142y wywieszane w miejscach publicznych, aby wzbudzi\u0107 strach w\u015br\u00f3d ludno\u015bci polskiej. Z tego te\u017c powodu drukowane by\u0142y w jaskrawym kolorze \u2013 przewa\u017cnie r\u00f3\u017cowym i czerwonym, rzadziej pomara\u0144czowym.<\/p>\n<p>Omawiane obwieszczenia podawa\u0142y informacje o wyrokach \u015bmierci zas\u0105dzonych przez senat (wydzia\u0142) karny Wy\u017cszego S\u0105du Krajowego w Poznaniu, czyli najwy\u017cszego s\u0105du powszechnego w Kraju Warty. W rozpatrywanym okresie s\u0105d ten zajmowa\u0142 si\u0119 przede wszystkim sprawami przeciwko cz\u0142onkom konspiracji niepodleg\u0142o\u015bciowej. Obwieszczenia podpisywane by\u0142y przez prokuratora generalnego (<em>Generalstaatsanwalt<\/em>), czyli najwa\u017cniejszego prokuratora w ca\u0142ym okr\u0119gu, kt\u00f3ry formalnie by\u0142 prokuratorem przy <em>OLG Posen<\/em>. Urz\u0105d prokuratorski widnia\u0142 na afiszach, poniewa\u017c to pod jego nadzorem znajdowa\u0142o si\u0119 wi\u0119ziennictwo i w jego kompetencjach znalaz\u0142o si\u0119 te\u017c wykonywanie kar \u015bmierci. Obie instytucje \u2013 <em>OLG Posen<\/em> i prokurator generalny &#8211; stanowi\u0142y trzon s\u0105downictwa powszechnego w Kraju Warty. Nale\u017cy jednak zuwa\u017cy\u0107, i\u017c na podstawie rozporz\u0105dzenia wykonawczego z 2 listopada 1939 r. ca\u0142y okr\u0119gowy wymiar sprawiedliwo\u015bci podlega\u0142 Arthurowi Greiserowi, namiestnikowi Rzeszy i zarazem <em>gauleiterowi<\/em> w Kraju Warty, kt\u00f3ry wykonywa\u0142 swoje obowi\u0105zki w tym zakresie przez prezydenta Wy\u017cszego S\u0105du Krajowego lub prokuratora generalnego. St\u0105d te\u017c na obwieszczeniach znajduje si\u0119 zapis: \u201eDer Reichsstatthalter (Generalstaatsanwalt) im Reichsgau Wartheland\u201d. Co ciekawe jednak, na afiszach opublikowanych do kwietnia 1942 r. brakuje wskazania na namiestnika Rzeszy, co p\u00f3\u017aniej zosta\u0142o poprawione. T\u0142umaczy\u0107 to mo\u017cna sposobem dzia\u0142ania prokuratora generalnego Karla Drendla, kt\u00f3ry bezskutecznie walczy\u0142 o\u00a0 zachowanie niezale\u017cno\u015bci od Greisera. Sko\u0144czy\u0142o si\u0119 to zreszt\u0105 konfliktem mi\u0119dzy nimi, w wyniku kt\u00f3rego w po\u0142owie 1943 r. Drendel musia\u0142 zrezygnowa\u0107 z zajmowanego stanowiska i opu\u015bci\u0107 Pozna\u0144.<\/p>\n<p>Pod wzgl\u0119dem technicznym za tre\u015b\u0107 obwieszczenia i jego druk odpowiedzialna by\u0142a specjalna plac\u00f3wka prasowa (tzw. <em>Justizpressestelle<\/em>), gdzie przygotowywano wszelkie przeznaczone do publikacji informacje o dzia\u0142alno\u015bci wymiaru sprawiedliwo\u015bci w Kraju Warty.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-1115 size-large\" src=\"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0024-1024x1012.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"1012\" srcset=\"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0024-1024x1012.jpg 1024w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0024-300x297.jpg 300w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0024-768x759.jpg 768w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0024-1536x1519.jpg 1536w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0024-2048x2025.jpg 2048w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0024-148x146.jpg 148w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0024-50x50.jpg 50w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0024-76x75.jpg 76w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0024-85x85.jpg 85w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0024-80x80.jpg 80w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><strong>Fot. 2.<\/strong> Obwieszczenie z 25.07.1942 r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-1116 size-large\" src=\"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0030-874x1024.jpg\" alt=\"\" width=\"874\" height=\"1024\" srcset=\"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0030-874x1024.jpg 874w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0030-256x300.jpg 256w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0030-768x900.jpg 768w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0030-1310x1536.jpg 1310w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0030-1747x2048.jpg 1747w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0030-125x146.jpg 125w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0030-43x50.jpg 43w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0030-64x75.jpg 64w\" sizes=\"auto, (max-width: 874px) 100vw, 874px\" \/><strong>Fot. 3.<\/strong> Obwieszczenie z 15.12.1942 r.<\/p>\n<p>Przy analizie obwieszcze\u0144 pomocne s\u0105 wyroki senatu karnego <em>OLG Posen<\/em>, kt\u00f3rych niema\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w Archiwum II Wojny \u015awiatowej IZ.<\/p>\n<p>Pierwsze obwieszczenie datowane 1 stycznia 1942 r. podaje informacje o wykonaniu wyroku na Janie Koz\u0142owskim i Marianie Zaborowskim, kt\u00f3rzy 16 grudnia 1941 r. zostali skazani przez Wy\u017cszy Sad Krajowy na kar\u0119 \u015bmierci. Wraz z nimi podczas rozprawy s\u0105dzony by\u0142 r\u00f3wnie\u017c Marian Schwartz, kt\u00f3remu wymierzono kar\u0119 10 lat ci\u0119\u017ckiego wi\u0119zienia. M\u0119\u017cczy\u017ani zostali oskar\u017ceni o cz\u0142onkostwo w dzia\u0142aj\u0105cej w \u0141odzi<\/p>\n<p>nielegalnej organizacji \u201eStronnictwo Pracy\u201d oraz kolportowanie gazetki pt. \u201eWolno\u015b\u0107\u201d. Ich \u201ezdradzieckie dzia\u0142ania\u201d uznane zosta\u0142y przez s\u0119dzi\u00f3w za pr\u00f3b\u0119 \u201eod\u0142\u0105czenia nale\u017c\u0105cego do Rzeszy obszaru\u201d (tj. \u0141odzi). Zosta\u0142o to zakwalifikowane jako przygotowywanie zdrady stanu.<\/p>\n<p>Identyczne kwalifikacje prawne i uzasadnienia znajdziemy w pochodz\u0105cych z 1942 r. wyrokach s\u0105dowych wymierzonych wobec kolejnych os\u00f3b, kt\u00f3rych nazwiska znalaz\u0142y si\u0119 na plakatach. \u201ePrzygotowywanie zdrady stanu\u201d oznacza\u0142o, i\u017c oskar\u017conym zarzucano udzia\u0142 w konspiracji. Kar\u0105 za tak\u0105 \u201ezbrodni\u0119\u201d by\u0142a \u015bmier\u0107 lub skierowanie do obozu koncentracyjnego. Do wiadomo\u015bci publicznej podawano tylko informacje o zas\u0105dzonych i wykonanych wyrokach \u015bmierci, pomijaj\u0105c zupe\u0142nie wyroki obozu karnego. W przypadku niekt\u00f3rych os\u00f3b jest mowa o \u201ezbuntowaniu si\u0119 przeciwko Rzeszy\u201d, co by\u0142o identyczne w przygotowaniami do zdrady stanu i r\u00f3wnie\u017c oznacza\u0142o udzia\u0142 w konspiracji.<\/p>\n<p>Najwi\u0119cej nazwisk znajduje si\u0119 na obwieszczeniu z 22 sierpnia 1942 r., w okresie najintensywniejszej dzia\u0142alno\u015bci <em>OLG Posen<\/em>. Informuje on o wykonaniu wyroku \u015bmierci na 23 osobach, kt\u00f3re by\u0142y cz\u0142onkami Stronnictwa Narodowego. Procesy tych os\u00f3b odbywa\u0142y si\u0119 w dniach 8-10 lipca 1942 r. na sesji wyjazdowej Wy\u017cszego S\u0105du Krajowego w Pile oraz w dniach 13-16 lipca 1942 r. na sesji wyjazdowej w Elbl\u0105gu. Og\u00f3\u0142em na obu rozprawach wokanda obj\u0119\u0142a sprawy 40 oskar\u017conych, z kt\u00f3rych ponad po\u0142ow\u0119 skazano na najwy\u017cszy wymiar kary.<\/p>\n<p>Od marca 1943 r. zmienia si\u0119 charakter obwieszcze\u0144. Dotyczy\u0142y one teraz przest\u0119pstw pospolitych, przede wszystkim kradzie\u017cy. By\u0142o to zwi\u0105zane z du\u017c\u0105 zmian\u0105 w funkcjonowaniu s\u0105d\u00f3w w Kraju Warty, poniewa\u017c g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 w s\u0105dzeniu Polak\u00f3w przej\u0119\u0142y s\u0105dy dora\u017ane policji i SS, a Wy\u017cszy S\u0105d Krajowy jako organ s\u0105downictwa powszechnego straci\u0142 na znaczeniu i zajmowa\u0142 si\u0119 sprawami mniejszej rangi, jak np. w\u0142a\u015bnie kradzie\u017cami. Poza tym cz\u0119\u015bciej drukowano obwieszczenia wsp\u00f3lne, czyli takie kt\u00f3re obejmowa\u0142y wyroki wydane zar\u00f3wno przez <em>OLG Posen<\/em>, jak i pozna\u0144ski S\u0105d Specjalny. Ponadto od 1943 r. afisze podpisywane by\u0142y przez nadprokuratora (<em>Oberstaatsanwalt<\/em>), czyli prokuratora drugiej instancji, funkcjonuj\u0105cego przy s\u0105dach specjalnych oraz s\u0105dach krajowych. Pozostawiaj\u0105c na boku kwestie organizacyjne, zwi\u0105zane z tym, kt\u00f3ry z prokurator\u00f3w mia\u0142 zajmowa\u0107 si\u0119 wykonywaniem kary \u015bmierci, dopatrywa\u0107 si\u0119 tu mo\u017cna najpewniej degradacji urz\u0119du prokuratora generalnego.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-1118 size-large\" src=\"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0045-1024x808.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"808\" srcset=\"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0045-1024x808.jpg 1024w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0045-300x237.jpg 300w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0045-768x606.jpg 768w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0045-1536x1212.jpg 1536w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0045-2048x1616.jpg 2048w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0045-185x146.jpg 185w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0045-50x39.jpg 50w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0045-95x75.jpg 95w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><strong>Fot.4<\/strong>. Obwieszczenie z 17.03.1943 r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-1117 size-large\" src=\"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0043-1024x706.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"706\" srcset=\"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0043-1024x706.jpg 1024w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0043-300x207.jpg 300w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0043-768x529.jpg 768w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0043-1536x1059.jpg 1536w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0043-2048x1411.jpg 2048w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0043-212x146.jpg 212w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0043-50x34.jpg 50w, https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/I_Z_dok_I_27_0043-109x75.jpg 109w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><strong>Fot.5<\/strong>. Obwieszczenie z 18.04.1944 r.<\/p>\n<p>Z 15 znajduj\u0105cych si\u0119 w Instytucie Zachodnim obwieszcze\u0144 publikujemy tutaj kilka afiszy. Do\u0142\u0105czamy te\u017c wykaz wszystkich obwieszcze\u0144 z podaniem nazwisk na nich wyst\u0119puj\u0105cych wraz z odniesieniem do wyrok\u00f3w Wy\u017cszego S\u0105du Krajowego w Poznaniu:<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td width=\"110\"><strong><span style=\"color: #3366ff;\"><em>Data obwieszczenia <\/em><\/span><\/strong><\/td>\n<td style=\"text-align: center;\" width=\"208\"><strong><span style=\"color: #3366ff;\"><em>\u00a0Imi\u0119 i nazwisko<\/em><\/span><\/strong><\/td>\n<td style=\"text-align: center;\" width=\"192\"><strong><span style=\"color: #3366ff;\"><em>Data i miejsce rozprawy <\/em><em style=\"font-size: inherit; font-family: inherit; font-weight: inherit;\">OLG Posen <\/em><em>wraz z og\u00f3ln\u0105 charakterystyk\u0105 wyroku <\/em><\/span><\/strong><\/td>\n<td width=\"111\"><strong><span style=\"color: #3366ff;\"><em>Data wykonania kary<\/em><\/span><\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"110\">\n<p style=\"text-align: left;\">31.01.1942 r.<\/p>\n<\/td>\n<td style=\"text-align: left;\" width=\"208\">Jan Koz\u0142owski (ur.1902) Marian Zaborowski (ur.1901)<\/td>\n<td style=\"text-align: left;\" width=\"192\">15-16.12.1941 r., \u0141\u00f3d\u017a. Wyrok \u015bmierci za przygotowywanie zdrady stanu (Stronnictwo Pracy)<\/td>\n<td width=\"111\">\n<p style=\"text-align: left;\">31.01.1942 r.<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"110\">22.04.1942 r.<\/td>\n<td width=\"208\">J\u00f3zef Mroskowiak (ur.1892) W\u0142adys\u0142aw Palacz (ur.1900) Franciszek Filipiak (ur.1907)<\/td>\n<td width=\"192\">05.03.1942 r., Pozna\u0144. Wyrok \u015bmierci za przygotowywanie zdrady stanu (Stronnictwo Narodowe, SN)<\/td>\n<td width=\"111\">22.04.1942 r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"110\">03.07.1942 r.<\/td>\n<td width=\"208\">Stanis\u0142aw Ludwicki (ur.1889) J\u00f3zef Czermi\u0144ski (ur.1905) Jan W\u0142odarski (ur.1904) Antoni Jastrz\u0105bek (ur.1900)<\/td>\n<td width=\"192\">19-20.05.1942 r., Coburg. Wyrok \u015bmierci za przygotowywanie zdrady stanu (Korpus Obro\u0144c\u00f3w Polski, KOP)<\/td>\n<td width=\"111\">03.07.1942 r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"110\">25.07.1942 r.<\/td>\n<td width=\"208\">Stanis\u0142aw Starzy\u0144ski (ur.1906)<\/p>\n<p>Franciszek Zarzycki (ur.1918)<\/td>\n<td width=\"192\">02.07.1942 r., Pozna\u0144. Wyrok \u015bmierci za przygotowywanie zdrady stanu (Towarzystwo Uniwersytet\u00f3w Robotniczych, KOP, szmugiel)<\/td>\n<td width=\"111\">25.07.1942 r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"110\">06.08.1942 r.<\/td>\n<td width=\"208\">Kazimierz Walczak (ur.1904) Teofil Muszy\u0144ski (ur.1905) Teofil Zielewicz (ur.1898) Stanis\u0142aw \u0141ukowczyk (ur.1918)<\/p>\n<p>Franciszek Grze\u015bkowiak (ur.1903)<\/p>\n<p>J\u00f3zef G\u0105ska (ur.1888)<\/td>\n<td width=\"192\">08.07.1942 r., Pi\u0142a. Wyrok \u015bmierci za przygotowywanie zdrady stanu (SN)<\/td>\n<td width=\"111\">06.08.1942 r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td rowspan=\"2\" width=\"110\">22.08.1942 r.<\/td>\n<td width=\"208\">Ignacy Rzepa (ur.1913) Edward Fabia\u0144czyk (ur.1913) Teofil Skrzypczak (ur.1901) Jan Konieczny (ur.1912) Antoni Marciniak (ur.1910) J\u00f3zef Polaszek (ur.1919)<\/td>\n<td width=\"192\">8-10.07.1942 r., Pi\u0142a. Wyrok \u015bmierci za przygotowywanie zdrady stanu (SN)<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"111\">22.08.1942 r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"208\">Wac\u0142aw Malewski (ur.1909) Stanis\u0142aw Karpik (ur.1903) Antoni Strza\u0142kowski (ur.1905)<\/p>\n<p>Marceli Szyfter (ur.1899) W\u0142adys\u0142aw Kuczkowski (ur.1898)<\/p>\n<p>W\u0142adys\u0142aw Madajczak (ur.1906)<\/p>\n<p>Stefan Tabaka (ur.1911) Stanis\u0142aw Halas (ur.1906) Wac\u0142aw Adamski (ur.1914) Antoni Ka\u017amierski (ur.1910) Micha\u0142 Tomaszewski (ur.1917)<\/p>\n<p>Marian Kowalski (ur.1915) Micha\u0142 Wabi\u0144ski (ur.1908) Zbigniew Eichstaedt (ur.1914)<\/p>\n<p>Heliodor Jankiewicz (ur.1906)<\/p>\n<p>Bronis\u0142aw \u015amierzchalski (ur.1901)<\/p>\n<p>J\u00f3zef Bonia (ur.1914)<\/td>\n<td width=\"192\">13-16.07.1942, Elbl\u0105g. Wyrok \u015bmierci za przygotowywanie zdrady stanu (SN)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td rowspan=\"5\" width=\"110\">14.10.1942 r.<\/td>\n<td width=\"208\">Jan Suchowiak (ur.1922)<\/td>\n<td width=\"192\">27.08.1942 r., Berlin. Wyrok \u015bmierci za przygotowywanie zdrady stanu (Wojskowa Organizacja Ziem Zachodnich, WOZZ)<\/td>\n<td rowspan=\"5\" width=\"111\">13.10.1942 r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"208\">Tadeusz \u015aron (ur.1921) Zygmunt Ma\u0142olepszy (ur.1917)<\/p>\n<p>Tadeusz Komendzi\u0144ski (ur.1921)<\/td>\n<td width=\"192\">29.08.1942 r., Berlin. Wyrok \u015bmierci za przygotowywanie zdrady stanu (WOZZ)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"208\">Czes\u0142aw \u0141ukowski (ur.1915) Mieczys\u0142aw Michalski (ur.1911)<\/td>\n<td width=\"192\">31.08.1942 r., Berlin. Wyrok \u015bmierci za przygotowywanie zdrady stanu (WOZZ)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"208\">Wac\u0142aw Pokrywka (ur.1918)<\/td>\n<td width=\"192\">02.09.1942 r., Berlin. Wyrok \u015bmierci za przygotowywanie zdrady stanu (WOZZ)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"208\">Micha\u0142 Wawer (ur.1903) Witold Kurlandt (ur.1905) Karol Ostrowski (ur.1902) Zygmunt Hojan (ur.1901) Franciszek Mularczyk (ur.1921)<\/p>\n<p>Henryk Szczypkowski (ur.1918)<\/p>\n<p>Jan Ma\u0107kowiak (ur.1919)<\/td>\n<td width=\"192\">04.09.1942 r., Berlin. Wyrok \u015bmierci za przygotowywanie zdrady stanu (WOZZ)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td rowspan=\"2\" width=\"110\">15.12.1942 r.<\/td>\n<td width=\"208\">Tadeusz Konrad Piotrowski (ur.1904)<\/td>\n<td width=\"192\">13.10.1942 r., Pozna\u0144. Wyrok \u015bmierci za przygotowywanie zdrady stanu (Zwi\u0105zek Walki Zbrojnej \u2013 ZWZ, SN)<\/td>\n<td rowspan=\"2\" width=\"111\">15.12.1942 r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"208\">J\u00f3zef Fijak (ur.1912)<\/td>\n<td width=\"192\">27.11.1942 r., Pozna\u0144. Wyrok \u015bmierci za przygotowywanie zdrady stanu (SN)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"110\">18.12.1942 r.<\/td>\n<td width=\"208\">Franciszek Smolarek (ur.1915)<\/p>\n<p>Edmund Wasikowski (ur.1914)<\/p>\n<p>W\u0142adys\u0142aw Wrzesi\u0144ski (ur.1916)<\/p>\n<p>Zygmunt Maks<\/p>\n<p>W\u0142odzimierz Aleksander Maks<\/p>\n<p>Zygmunt Jaworski<\/p>\n<p>Jan Granatowicz (ur.1913) Zenon Klemsport<\/p>\n<p>J\u00f3zef G\u00f3rny<\/p>\n<p>Marian Franciszek Toporski (ur.1913)<\/td>\n<td width=\"192\">17.11.1942 r., O\u0142awa. Wyrok \u015bmierci za \u201ezbuntowanie si\u0119 przeciwko Rzeszy\u201d\/ przygotowywanie zdrady stanu (ZWZ, SN)<\/td>\n<td width=\"111\">17.12.1942 r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"110\">23.01.1943 r.<\/td>\n<td width=\"208\">Sylwester Tubacki (ur.1920) Marian Tubacki (ur.1918)<\/td>\n<td width=\"192\">01.12.1942 r., Wroc\u0142aw. Wyrok \u015bmierci za \u201ezbuntowanie si\u0119 przeciwko Rzeszy\u201d\/ przygotowywanie zdrady stanu (WOZZ)<\/td>\n<td width=\"111\">22.01.1943 r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"110\">01.02.1943 r.<\/td>\n<td width=\"208\">Antoni Kopaszewski (na afiszu: Kopaczewski)(ur.1919)<\/p>\n<p>Boles\u0142aw Dachtera<\/p>\n<p>Edward Kretschmann W\u0142adys\u0142aw Harmata Bronis\u0142aw Piotrowski<\/td>\n<td width=\"192\">03.12.1942 r., Wroc\u0142aw. Wyrok \u015bmierci za \u201ezbuntowanie si\u0119 przeciwko Rzeszy\u201d\/ przygotowywanie zdrady stanu<\/td>\n<td width=\"111\">29.01.1943 r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"110\">17.03.1943 r.<\/td>\n<td width=\"208\">Antoni Grzywaczyk<\/td>\n<td width=\"192\">02.03.1943 r. Wyrok \u015bmierci za kradzie\u017c z w\u0142amaniem<\/td>\n<td width=\"111\">17.03.1943 r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"110\">19.05.1943 r.<\/td>\n<td width=\"208\">Walentyna Chachu\u0142a<\/td>\n<td width=\"192\">30.04.1943 r., Pozna\u0144. \u201eJako niebezpieczna przest\u0119pczyni nawyczkowa\u201d skazana na kar\u0119 \u015bmierci za kradzie\u017c.<\/td>\n<td width=\"111\">19.05.1943 r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"110\">18.04.1944 r.<\/td>\n<td width=\"208\">Stefan Nowaczyk (ur.1905)<\/td>\n<td width=\"192\">30.03.1944 r., Pozna\u0144. Wyrok \u015bmierci \u201eza ci\u0105g\u0142e kradzie\u017ce drobiu\u201d.<\/td>\n<td width=\"111\">18.04.1944 r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"110\">25.04.1944 r.<\/td>\n<td width=\"208\">Edmund \u0141ukaszewski (ur.1899)<\/td>\n<td width=\"192\">06.04.1944 r. Pozna\u0144. Wyrok \u015bmierci za kradzie\u017c przesy\u0142ek pocztowych.<\/td>\n<td width=\"111\">25.04.1944 r.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong style=\"font-size: inherit;\">Tab. 1.<\/strong><span style=\"font-size: inherit;\"> Wykaz obwieszcze\u0144 informuj\u0105cych o wykonanym wyroku \u015bmieci zas\u0105dzonym przez Wy\u017cszy S\u0105d Krajowy w Poznaniu.<\/span><\/p>\n<p>Dwa obwieszczenia (np. Fot. 4) informuj\u0105 te\u017c o wykonaniu wyrok\u00f3w \u015bmierci na osobach s\u0105dzonych przez pozna\u0144ski S\u0105d Specjalny:<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"text-align: center;\"><strong><span style=\"color: #3366ff;\"><em>Data obwieszczenia<\/em><\/span><\/strong><\/td>\n<td style=\"text-align: center;\" width=\"151\"><strong><span style=\"color: #3366ff;\"><em>Imi\u0119 i nazwisko<\/em><\/span><\/strong><\/td>\n<td style=\"text-align: center;\" width=\"238\"><strong><span style=\"color: #3366ff;\"><em>Data rozprawy <\/em><\/span><\/strong> <strong><span style=\"color: #3366ff;\"><em>Sondergericht Posen <\/em><em>wraz z og\u00f3ln\u0105 charakterystyk\u0105 wyroku<\/em><\/span><\/strong><\/td>\n<td style=\"text-align: center;\"><strong><span style=\"color: #3366ff;\"><em> Data wykonania kary<\/em><\/span><\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>17.03.1943 r.<\/td>\n<td width=\"151\">Rozalia Gorniaczyk<\/td>\n<td width=\"238\">24.02.1943 r. \u201eJako niebezpieczna przest\u0119pczyni nawyczkowa\u201d skazana na kar\u0119 \u015bmierci za kradzie\u017c<\/td>\n<td>17.03.1942 r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td rowspan=\"3\">19.05.1943 r.<\/td>\n<td width=\"151\">Bruno Potkowski<\/td>\n<td width=\"238\">14.04.1943 r. Wyrok \u015bmierci za zak\u0142\u00f3canie spokoju publicznego.<\/td>\n<td rowspan=\"3\">19.05.1943 r.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"151\">Andrzej Szafra\u0144ski<\/td>\n<td width=\"238\">14.04.1943 r. Wyrok \u015bmierci za \u201epaserstwo, ub\u00f3j pok\u0105tny i dopomaganie przest\u0119pcom\u201d.<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td width=\"151\">Marcin Szymczak<\/td>\n<td width=\"238\">15.04.1943 r. Wyrok \u015bmierci za kradzie\u017c przesy\u0142ek pocztowych.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Tab. 2.<\/strong> Wykaz obwieszcze\u0144 informuj\u0105cych o wykonanym wyroku \u015bmieci zas\u0105dzonym przez S\u0105d Specjalny w Poznaniu.<\/p>\n<p>Ko\u0144cz\u0105c, nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, i\u017c 77 os\u00f3b figuruj\u0105cych na omawianych obwieszczeniach, to zaledwie ok. 15% os\u00f3b, kt\u00f3re zosta\u0142y skazane na kar\u0119 \u015bmierci przez pozna\u0144ski Wy\u017cszy S\u0105d Krajowy. Dzi\u0119ki dotychczasowym badaniom uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107 nazwiska blisko 470 os\u00f3b, kt\u00f3re zgin\u0119\u0142y z wyroku tego s\u0105du. Lista ta jest na bie\u017c\u0105co uzupe\u0142niania.<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>\u201eZ Archiwum Instytutu Zachodniego\u201d jest internetow\u0105 seri\u0105 wydawnicz\u0105 Instytutu Zachodniego. W jej ramach prezentowane s\u0105 dokumenty i materia\u0142y pochodz\u0105ce z bogatego zasobu Archiwum II Wojny \u015awiatowej IZ.<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Z-Archwium-IZ_25_okupacyjne-obwieszczenia.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><strong>Pobierz jako .pdf: \u00a0<\/strong>&#8222;Z Archiwum Instytutu Zachodniego&#8221;, nr 25\/2020: &#8222;Okupacyjne obwieszczenia&#8221;<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W 1947 r. Drukarnia \u015aw. Wojciecha w Poznaniu, skonfiskowana przez w\u0142adze niemieckie 10 pa\u017adziernika 1939 r., przekaza\u0142a Karolowi Marianowi Pospieszalskiemu do tworzonego przez niego w Instytucie<span class=\"excerpt-hellip\"> [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1119,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[101,30,100,92],"class_list":["post-1113","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci","tag-bekanntmachung","tag-kara-smierci","tag-obwieszczenia","tag-wyzszy-sad-krajowy"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1113","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1113"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1113\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1139,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1113\/revisions\/1139"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1119"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1113"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1113"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1113"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}