{"id":73,"date":"2017-12-02T13:45:42","date_gmt":"2017-12-02T12:45:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/?page_id=73"},"modified":"2018-02-14T19:50:25","modified_gmt":"2018-02-14T18:50:25","slug":"historia-archiwum","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/historia-archiwum\/","title":{"rendered":"Historia Archiwum"},"content":{"rendered":"
    \n
  1. Historia Archiwum<\/a><\/li>\n
  2. Badania nad II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w Instytucie Zachodnim<\/a><\/li>\n<\/ol>\n
    \n

    Historia Archiwum<\/h3>\n

    Kiedy w drugiej po\u0142owie 1946 r. zdecydowano o utworzeniu Archiwum za\u0142o\u017cono, \u017ce jego zadaniem nie b\u0119dzie gromadzenie dokument\u00f3w, gdy\u017c do tej funkcji s\u0105 powo\u0142ane inne instytucje. W zamy\u015ble tw\u00f3rcy archiwum Profesora Karola Mariana Pospieszalskiego mia\u0142o ono stanowi\u0107 podr\u0119czny zbi\u00f3r materia\u0142\u00f3w powsta\u0142y z uwierzytelnionych odpis\u00f3w dokument\u00f3w.<\/strong><\/p>\n

    Ale zabezpieczano te\u017c pozyskane w latach 1945-1948 oryginalne dokumenty niemieckie i fotografie. Dzi\u0119ki bowiem inicjatywie Profesora w tych pierwszych, powojennych latach przekazywano do Instytutu dokumenty, wytworzone przez r\u00f3\u017cne instytucje niemieckiej administracji, znajdowane w obiektach, w kt\u00f3rych w latach 1939-1945 mia\u0142y swoje siedziby. Ponadto tego rodzaju materia\u0142y czy fotografie porzucane by\u0142y w opuszczanych w 1945 r. przez Niemc\u00f3w mieszkaniach prywatnych.<\/p>\n

    Tak\u017ce w kolejnych latach zbiory Instytutu wzbogacane by\u0142y przez osoby prywatne, kt\u00f3re w formie darowizny przekazywa\u0142y do Archiwum cenne dokumenty, materia\u0142y, czasopisma oraz fotografie. Ponadto zasoby Archiwum by\u0142y i s\u0105 uzupe\u0142niane materia\u0142ami zbieranymi dla potrzeb prowadzonych w Instytucie prac badawczych. I tak dla dziej\u00f3w wielkopolskiej konspiracji, w tym tajnego nauczania i dzia\u0142alno\u015bci kulturalnej, zosta\u0142a zebrana przez Profesora Edwarda Serwa\u0144skiego obszerna dokumentacja w postaci relacji oraz zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w.<\/p>\n

    Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne dla bada\u0144 dotycz\u0105cych zbrodni niemieckich pope\u0142nionych jesieni\u0105 1939 r. na Pomorzu Gda\u0144skim s\u0105 przekazane do Archiwum zeznania \u015bwiadk\u00f3w zebrane w latach 60. ubieg\u0142ego wieku przez dr Barbar\u0119 Bojarsk\u0105. Bogaty materia\u0142 w postaci dokument\u00f3w oraz cennej korespondencji powsta\u0142 w latach 70. podczas bada\u0144 prowadzonych przez Profesora Edwarda Serwa\u0144skiego oraz Profesor Mari\u0119 Rutowsk\u0105 wsp\u00f3lnie z G\u0142\u00f3wn\u0105 Komisj\u0105 Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce nad stratami polskiej inteligencji w latach II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

    Podobnie przekazane zosta\u0142y do Archiwum dokumenty i inne materia\u0142y archiwalne zgromadzone podczas prowadzonych bada\u0144 nad stratami materialnymi Poznania, wysiedle\u0144 ludno\u015bci polskiej do Generalnego Gubernatorstwa oraz w cz\u0119\u015bci dotycz\u0105ce wielkopolskiej konspiracji niepodleg\u0142o\u015bciowej w latach II wojny \u015bwiatowej. W 1991 r. ten obszerny zbi\u00f3r dokument\u00f3w, materia\u0142\u00f3w archiwalnych i fotografii, licz\u0105cy oko\u0142o 3750 pozycji inwentarzowych oraz 7000 zdj\u0119\u0107 otrzyma\u0142 oficjaln\u0105 nazw\u0119 Archiwum II Wojny \u015awiatowej.<\/p>\n

    Zbiory archiwalne Instytutu Zachodniego s\u0105 unikalne nie tylko w skali Polski. Stan zachowania cz\u0119\u015bci dokument\u00f3w i czasopism nie pozwala\u0142 jednak na ich pe\u0142ne udost\u0119pnianie zgodne z zapotrzebowaniem. W tej sytuacji podj\u0119to starania o pozyskanie \u015brodk\u00f3w finansowych na digitalizacj\u0119 ca\u0142o\u015bci zbior\u00f3w Archiwum. W 2011 r. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wy\u017cszego w ramach \u201eNarodowego Program Rozwoju Humanistyki” przyzna\u0142o dotacj\u0119 na digitalizacj\u0119 oraz nowe opracowanie ca\u0142o\u015bci zbior\u00f3w Archiwum II Wojny \u015awiatowej. Projekt ten zosta\u0142 zrealizowany w latach 2011-2015 pod kierunkiem Profesor Marii Rutowskiej.<\/p>\n

    \n

    Badania nad II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w Instytucie Zachodnim<\/h3>\n

    Badania dziej\u00f3w II wojny \u015bwiatowej oraz okupacji niemieckiej w Polsce rozpocz\u0119to w Instytucie Zachodnim zaraz po zako\u0144czeniu dzia\u0142a\u0144 wojennych w czerwcu 1945 roku. Pierwsze prace badawcze mia\u0142y g\u0142\u00f3wnie na celu dostarczenie dokument\u00f3w i materia\u0142\u00f3w dla prowadzonych przed Najwy\u017cszym Trybuna\u0142em Narodowym proces\u00f3w przeciwko niemieckim zbrodniarzom wojennym. Ponadto przygotowanie opinii rzeczoznawczych dla polskich s\u0105d\u00f3w powszechnych w procesach rehabilitacyjnych os\u00f3b zapisanych na niemieck\u0105 list\u0119 narodowo\u015bciow\u0105. Postanowiono wtedy, w ramach prac publikowanych przez Instytut, utworzy\u0107 dwie serie wydawnicze: pierwsz\u0105 pod nazw\u0105 \u201eBadania nad okupacj\u0105 niemieck\u0105 w Polsce”; drug\u0105 pod nazw\u0105 \u201eDocumenta Occupationis Teutonicae” dla publikowania i komentowania dokument\u00f3w niemieckich.<\/p>\n

    Trudno przeceni\u0107 naukowe, a tak\u017ce polityczne znaczenie tych prac \u2013 wystarczy wspomnie\u0107, \u017ce dwa pierwsze tomy \u201eDocumenta Occupationis\u201d, opracowane przez pracownik\u00f3w Instytutu Zachodniego, zawieraj\u0105ce dowody bezprawia i zbrodni dokonanych na narodzie polskim, w\u0142\u0105czono do akt procesowych Mi\u0119dzynarodowego Trybuna\u0142u Wojskowego w Norymberdze. Problematyka okupacji niemieckiej w Polsce, b\u0119d\u0105ca tak bardzo bolesnym i tragicznym do\u015bwiadczeniem dla Polak\u00f3w spowodowa\u0142a, \u017ce sta\u0142a si\u0119 ona jednym z najwa\u017cniejszych zagadnie\u0144 podejmowanych w Instytucie Zachodnim. Tematyk\u0105 lat wojny i okupacji 1939-1945 zajmowa\u0142o si\u0119 grono wybitnych prawnik\u00f3w – Karol Marian Pospieszalski, Alfons Klafkowski, Edward Serwa\u0144ski oraz historyk\u00f3w – Barbara Bojarska, Maria Rutowska, Jerzy Marczewski oraz Marian Wo\u017aniak.<\/p>\n

    Ogromny wysi\u0142ek badawczy zespo\u0142u Instytutu Zachodniego zaowocowa\u0142 dziesi\u0105tkami publikacji: monografii, prac zbiorowych i artyku\u0142\u00f3w naukowych. Pisano o eksterminacji polskiej inteligencji i ludzi Ko\u015bcio\u0142a katolickiego, eliminacji grup nauczycieli, przedstawicieli \u015bwiata kultury i nauki. Charakteryzowano prze\u015bladowania Polak\u00f3w w Kraju Warty i na ziemiach wcielonych do III Rzeszy, opisywano, jak funkcjonowa\u0142 tam hitlerowski system okupacyjny. Odkrywano i opisywano aspekty zbrodniczej polityki Niemiec wobec narodu polskiego na ziemiach polskich wcielonych do III Rzeszy, s\u0142abiej obecnej w powszechnej \u015bwiadomo\u015bci Polak\u00f3w, zdominowanej wiedz\u0105 o Generalnym Gubernatorstwie.<\/p>\n

    Tematyka okupacyjna \u2013 mimo up\u0142ywu lat i podejmowania nowych wyzwa\u0144 naukowych – nadal stanowi przedmiot badawczego zainteresowania w Instytucie Zachodnim. Gromadzone za\u015b przez lata dokumenty, materia\u0142y archiwalne, fotografie, czasopisma, wreszcie osobiste zapiski do\u015bwiadczonych wojn\u0105 i okupacj\u0105 Polak\u00f3w doprowadzi\u0142y do powstania unikatowego zbioru \u2013 Archiwum II Wojny \u015awiatowej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Historia Archiwum Badania nad II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105 w Instytucie Zachodnim Historia Archiwum Kiedy w drugiej po\u0142owie 1946 r. zdecydowano o utworzeniu Archiwum za\u0142o\u017cono, \u017ce jego zadaniem [\u2026]<\/span><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-73","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/73","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=73"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/73\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":656,"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/73\/revisions\/656"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.iz.poznan.pl\/archiwum\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=73"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}