Z Archiwum IZ

15 lutego 2018

Zbiory kartograficzne. Część 1 (nr 20/2018)

Zbiory kartograficzne Archiwum II Wojny Światowej Instytutu Zachodniego obejmują kilkadziesiąt planów i map. Są to dokumenty wydane przez różne instytucje niemieckie w okresie II wojny światowej. […]
12 stycznia 2018
Fot. 3. Pocztówka Jan Strusia do córki. Źródło: I.Z.Dok. I-658.

Wysiedlenia ludności polskiej na Zamojszczyźnie (nr 19/2017)

W nocy z 27 na 28 listopada 1942 r. Niemcy rozpoczęli na Zamojszczyźnie brutalną akcję wysiedlania ludności polskiej. Do sierpnia 1943 r. spacyfikowano ok. 300 polskich […]
12 stycznia 2018
Fot. 8. Wykolejony pociąg pancerny. Fot. 8. Wykolejony pociąg pancerny. Źródło: I.Z.Dok. IV-163.

Album żołnierza niemieckiego (nr 18/2017)

Przechowywany w zbiorach Instytutu Zachodniego album nieznanego żołnierza Wehrmachtu zawiera 76 podpisanych czarno-białych fotografii. Zbiór rozpoczyna się zdjęciami z 18 sierpnia 1939 r., a ostatnie fotografie […]
12 stycznia 2018
Fot.2. Zdjęcie oddziału. Napis nad fotografią: „Przed pierwszą wartownią na ul. Łódzkiej”. Źródło: I.Z. Dok. IV-112.

Zdjęcia Alfreda Mensebacha (nr 17/2017)

W wydanej w 1946 r. przez Instytut Zachodni książce pt. „Zbrodnia Niemiecka w Warszawie” zamieszczono w aneksie wybór 23 fotografii, pochodzących ze zbioru zdjęć Alfreda Mensebacha. […]
2 stycznia 2018
Fot. 3. Rękopis protokołu nr 294. Relacja złożona przez prof. Alodię Kawecką-Gryczową. Nazwisko było pierwotnie zaszyfrowane. Źródło: I.Z. Dok. V-223.

Powstańcze relacje w zbiorach Instytutu Zachodniego (nr 16/2017)

Znajdujący się w Archiwum Instytutu Zachodniego zbiór wstrząsających relacji świadków Powstania Warszawskiego ma wyjątkową historię. Są to materiały z prowadzonej w podwarszawskich miejscowościach konspiracyjnej akcji, której […]
2 stycznia 2018
Fot. 1. Wykaz imion. Źródło: I.Z. Dok. I-48.

Wykaz imion dla polskich dzieci (nr 15/2017)

Pierwszego listopada 1941 r. namiestnik Rzeszy w Kraju Warty Arthur Greiser opublikował rozporządzenie o obowiązku nadawania dzieciom polskim imion wyłącznie na podstawie przygotowanego wykazu. Wykaz ten […]
19 grudnia 2017
Fot. 2. Plakat wystawy „Walka i odbudowa w Kraju Warty”. Źródło: I. Z. Dok. I-27.

Generalny Plan Wschodni (nr 14/2016)

Dokładnie 75 lat temu na biurko Heinricha Himmlera, szefa SS i policji niemieckiej oraz głównego twórcy polityki osadniczej III Rzeszy, trafił dokument zatytułowany „Prawne, gospodarcze i […]
19 grudnia 2017
Fot.1. Zarządzenie zajęcia sklepu polskiego. Źródło: I. Z. Dok. I – 928.

Główny Urząd Powierniczy Wschód i grabież mienia polskiego (nr 13/2016)

Główny Urząd Powierniczy Wschód (Hauptreuhandstelle, HTO) był najważniejszą instytucją niemiecką, która przeprowadzała grabież mienia obywateli polskich w latach okupacji niemieckiej. Powstał on 19 października 1939 r. […]
19 grudnia 2017
Fot. 1. Transport aresztowanych na stację kolejową (ujęcie pierwsze). Źródło: I. Z. Dok. IV – 132.

Tajne fotografie Marii Golusińskiej (nr 12/2016)

Grupa ponad 30 mężczyzn w towarzystwie uzbrojonych policjantów idzie w nieznanym kierunku. Wszyscy mężczyźni są ciepło ubrani, mają na sobie płaszcze oraz są obładowani bagażami. Kolumna […]
19 grudnia 2017
Fot.2. Lista wynagrodzeń z maja 1944 r. Źródło: I. Z. Dok. I – 75.

Lista wynagrodzeń katów niemieckich (nr 11/2016)

W listopadzie 1946 r. strażnik więzienny Józef Michalewicz odnalazł na podwórzu Sądu Grodzkiego przy ul. Młyńskiej w Poznaniu mocno podniszczone luźne kartki. Okazało się, że były […]
11 grudnia 2017
Fot. 1. Fragment wspomnień Janusza Przybysza z jego odręcznymi poprawkami. Źródło: I.Z. Dok. II – 464.

Relacja o ukrywaniu dziecka żydowskiego w polskiej rodzinie (nr 10/2016)

W Archiwum II Wojny Światowej pod sygnaturą I. Z. Dok. II – 464 znajduje się dokument opatrzony krótką adnotacją: „Przechowywanie dziecka żydowskiego w polskiej rodzinie – […]
10 grudnia 2017
Fot. 4. Plakat pt. „Oskubany ptaszek”. Źródło: I.Z. Dok. I – 255.

Niemieckie afisze propagandowe (nr 9/2016)

We wrześniu 1944 r. okręgowy urząd do spraw narodowościowych (Gauamt für Volkstumsfragen) zlecił druk dwujęzycznych polsko–niemieckich afiszy propagando-wych, których adresatami byli Polacy w Kraju Warty. Seria […]
10 grudnia 2017
Fot. 1. Protokół z przesłuchania. Źródło: I.Z. Dok. III – 9.

Rolf-Heinz Höppner i Herbert Strickner – protokół z przesłuchania zbrodniarzy nazistowskich (nr 8/2016)

Sporządzony 9 grudnia 1948 r. przez Karola Mariana Pospieszalskiego protokół jest jednym z pierwszych tego rodzaju dokumentów, które zostały włączone do działu III Archiwum II Wojny […]
10 grudnia 2017
Fot. 2. Zbombardowane miasto. Podpis na odwrocie zdjęcia: „Ruiny zburzonego domu, rok 1939”. Źródło: I.Z. Dok. IV – 144.

Nalot bombowy na Wieluń 1 września 1939 r. (nr 7/2016)

We wczesnych godzinach porannych 1 września 1939 r. lotnictwo niemieckie przeprowadziło atak bombowy na Wieluń – 15-tysięczne polskie miasto, położone niespełna 30 km od granicy z […]
9 grudnia 2017
Fot. 1. Okładka (obwoluta) pierwszego wydania "Zbrodni niemieckiej w Warszawie" (1946). Wydając reprint, zachowano ten projekt.

Akcja „Iskra-Dog” i książka „Zbrodnia niemiecka w Warszawie 1944 r.” (nr 6/2016)

Instytut Zachodni wznawia publikację, od której pierwszego i jedynego dotąd wydania mija siedemdziesiąt lat. Ta bodajże najbardziej niezwykła książka spośród wszystkich, jakie w swych ponad siedemdziesięcioletnich […]
2 grudnia 2017

Proces Arthura Greisera przed Najwyższym Trybunałem Narodowym (nr 5/2016)

Proces Arthura Greisera, byłego gauleitera i namiestnika Rzeszy w Kraju Warty, był pierwszym z siedmiu procesów odbywających się przed Najwyższym Trybunałem Narodowym. Najwyższy Trybunał Narodowy powołany […]
2 czerwca 2016

Heinz von Heydebrand. Przyczynek do charakterystyki losów niemieckiego właściciela ziemskiego (nr 4/2016)

W Archiwum II Wojny Światowej Instytutu Zachodniego pod sygnaturą I.Z. Dok. I – 833 zgromadzono dokumentację związaną z Heinzem von Heydebrandem, ostatnim właścicielem majątku Osieczna pod […]
7 kwietnia 2016

Niemiecka dokumentacja fotograficzna zbrodni katyńskiej (nr 3/2016)

W nocy z 12 na 13 kwietnia 1943 r. rozgłośnie niemieckie poinformowały o odnalezieniu w Katyniu na Smoleńszczyźnie masowych grobów polskich oficerów, zamordowanych przez NKWD. Począwszy […]
31 marca 2016

Alianckie naloty na Poznań (nr 2/2016)

W okresie okupacji niemieckiej Poznań był celem trzech nalotów lotnictwa alianckiego. Pierwszy z nich nastąpił w nocy z 8 na 9 maja 1941 roku. Drugi miał […]
1 stycznia 2016

Niemiecki propagandowy kalendarz z Kraju Warty (nr 1/2016)

W Archiwum II Wojny Światowej Instytutu Zachodniego przechowywany jest kalendarz ścienny dla Kraju Warty, używany w 1944 r. Kalendarz, składający się z sześćdziesięciu kart formatu nieco […]